Zoeterwoude

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Zoeterwoude

Gemeente in Nederland

Situering

Provincie

Zuid-Holland

Algemeen

Oppervlakte

21,91 km²

- land

21,21 km²

- water

0,7 km²

Inwoners (30 nov. 2009)

8.093^? (382/km²)

Hoofdplaats

Zoeterwoude-Dorp

Belangrijke verkeersaders

A4 N206 N11

Politiek

Burgemeester (lijst)

E.G.E.M. Bloemen

Zetels
CDA, Progresief Zoeterwoude, VVD

13

Economie

Gemiddeld inkomen (2006)

€ 13.900 per inw.

Gem. WOZ-waarde (2008)

€ 311.000

WW-uitkeringen (2007)

9 per 1000 inw.

Autobezit (2007)

435 per 1000 inw.

Overig

Postcode(s)

2381-2382

Netnummer(s)

071

CBS-code

0638

CBS-wijkindeling

zie wijken en buurten

Website

www.zoeterwoude.nl

Portaal

Nederland

Zoeterwoude ( uitspraak (info·uitleg)) is een gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt 8.093 inwoners (op 30 nov. 2009, bon: CBS) en heeft een oppervlakte van 21,68 km² (waarvan 1,07 km² water). De gemeente beslaat diverse woonkernen, waarvan Zoeterwoude-Dorp en Zoeterwoude-Rijndijk de grootste zijn. In 2009 is door de gemeenteraad een woonplaatsbesluit in werking getreden, waardoor de voormalige woonkern Gelderswoude per 1 juni 2009 een officiële woon- of vestigingsplaats is geworden en dus een dorp is binnen de gemeente Zoeterwoude, in tegenstelling tot alle andere woonkernen.

[bewerken] Geschiedenis

[bewerken] De naam Zoeterwoude

De oorsprong van de naam Zoeterwoude is niet volledig te achterhalen, maar vermoedelijk is het dorp vernoemd naar het riviertje de Suet of Swet, een zijarm van de Oude Rijn die thans bekend is onder de naam Weipoortse Vliet. Suet of Swet heeft de betekenis van 'zoet', waaruit de verwantschap blijkt met het Engelse 'sweet'. De naam Suet of Swet komt terug in diverse andere namen in Zoeterwoude, zoals de straat Zwetkade, de woon- en leefgemeenschap voor mensen met een verstandelijke handicap Swetterhage en ook in de familienaam Van Zwieten of Van Swieten, een adellijk geslacht dat zijn oorsprong heeft in Zoeterwoude.

Een andere mogelijke oorsprong van de naam kan liggen in een andere betekenis van het toponiem zwet, dat grens kan betekenen. In deze variant zou de naam Suet (en daarmee ook Zoeterwoude) duiden op een grensgebied, mogelijk van de beboste omgeving ter hoogte van de Weipoortse Vliet.

[bewerken] Oorsprong van Zoeterwoude

Zoeterwoude is ontstaan vanuit zowel de diverse woonkernen die ontstonden op de ontginningsassen als de bewoning langs de dijk van de Oude Rijn. Langs de Oude Rijn ontstond rond 40 na Chr. een reeks forten van het Romeinse leger. Onder andere bij het huidige Katwijk, Valkenburg, Leiderdorp, Leiden en Zwammerdam. Om deze forten met elkaar te verbinden werd er op de zuidelijke oever van de Oude Rijn een weg aangelegd. Langs deze as ontstaat langzaam bewoning. Rond 750 vormen zich ook kleine kernen van bewoning in de huidige Weipoort. De Heilige Lebuïnus bouwt daar, in een kern die destijds Suetan (vgl. Swet of Suet) genoemd werd, een kerkje (dat nooit is teruggevonden).

Over de oorspronkelijke locatie van Suetan is de nodige discussie. Dit dorpje zou hebben kunnen gelegen bij de monding van de Weipoortse Vliet of verder stroomopwaarts. Op het terrein van de Heinekenbrouwerij zijn archeologische aanwijzingen gevonden dat er inderdaad sprake was van bewoning aldaar. Ook andere gemeenschappen en dorpen, die op het oorspronkelijk Zoeterwoudse grondgebied lagen, waren al vroeg bekend. Zo waren in 857 al vermeldingen van boerderijen in Rodanburg (thans Roomburg op Leids grondgebied), het eerder genoemde Suetan en Northa (mogelijkerwijs de huidige Noord Aa) op een bezittingenlijst van de St. Maartenskerk te Utrecht. Latere vermeldingen in de 11e eeuw zijn er ook van de dorpjes Waldmannerveen (mogelijk op de locatie van het huidige Zoeterwoude-Dorp) en Boschusa (thans Boshuizen in Leiden). In het nabijgelegen Leiderdorp zijn restanten van een Romeinse handelshaven gevonden en ook in de nieuwe Leidse wijk Roomburg zijn restanten gevonden. In het begin van de derde eeuw na Christus stond bij Roomburg een Romeins castellum dat vrijwel zeker bewoond werd door soldaten van van 30e Romeinse Legioen. Het dorp Suetan of Swieten was in die tijd mogelijkerwijs een soort hoofdplaats van een plattelandsdisctrict of kerspel, nog ver voordat er überhaupt sprake was van de stad Leiden.

Rond 1200 overstroomt de regio enkele malen door stormvloed. omdat veel inwoners van de omliggende dorpen naar Leiden trekken neemt de bevolking van deze stad sterk toe. Het is heel goed mogelijk dat de bewoners van Suetan/Swieten hun locatie aan de monding van de Swet hebben verlaten wegens de overstromingen en verderop in de recent ontgonnen gebieden zijn gaan wonen op de plaats waar Zoeterwoude ontstaan is. De naam Zoeterwoude komt dan ook voor het eerst voor in een oorkonde uit die periode, om precies te zijn in 1205, waarin ene "Florentius van Sotrewold" wordt vermeld. Hieruit is te concluderen dat Zoeterwoude mogelijk op dat moment al een bestaand dorp zou zijn en dat deze Florentius hieruit afkomstig was. Dit is echter allemaal (gefundeerde) speculatie. Het eerste echte teken van een officieel bestaan van een dorp met de naam Zoeterwoude vindt echter plaats in 1276: Dirk van Santhorst ontvangt het "Ambacht Soetrewold" in leen van graaf Floris V.

[bewerken] Vanaf 1300

Rond 1300 worden de gemeentegrenzen vastgelegd. Zoeterwoude hoort qua oppervlakte dan bij een van de grotere gemeenten van Nederland. Een groot deel van de grond zal later echter geannexeerd worden door omliggende gemeenten, voornamelijk door Leiden. In 1414 wordt de Hoge Rijndijk verhoogd en in 1446 wordt de naam Weipoort voor het eerst vermeld. In 1450 wordt tevens de eerste brug tussen Leiderdorp en Zoeterwoude gebouwd. In 1574 wordt Zoeterwoude volledig platgebrand door de Leidenaren om het schootsveld van hun kanonnen te vergroten. Ook worden vrijwel alle polders van de gemeente onder water gezet, met als logisch gevolg dat er vrijwel geen enkele inwoner in het dorp blijft wonen. Rond 1650 is vrijwel heel Zoeterwoude weer herbouwd en rond 1700 is het dorp zelf zeer welvarend.

[bewerken] Annexaties en herindeling

Rond 1800 begint Leiden met een lange reeks van annexaties die het dorp behoorlijk kleiner doen worden. In 1960 wordt de A4 aangelegd die in 1966 gelijk ook de gemeentegrens gaat vormen tussen Leiden en Zoeterwoude. Het dorp is de afgelopen eeuw meermalen bedreigd door dreigende annexaties, volbouwen van polders en gemeentelijke herindeling, maar weet zich in de 21e eeuw nog steeds zelfstandig, wat bevestigd wordt met de benoeming van een nieuwe burgemeester in 2005. Vanaf 2011 zal de gemeente Boskoop samen smelten met de gemeente Rijnwoude en in januari 2008 gaf Boskoop aan de nieuwe fusiegemeente ook te willen uitbreiden met Zoeterwoude. Doel is het vormen van één grote Groene Hart-gemeente. Zoeterwoude heeft bij monde van burgemeester Liesbeth Bloemen laten weten hier geen interesse in te hebben.

[bewerken] Opvallend

Bekende faciliteiten in Zoeterwoude zijn onder andere het busbedrijf Lubbe, de diverse kaasboerderijen en de woon- en leefgemeenschap voor mensen met een verstandelijke handicap Swetterhage. Ook is in Zoeterwoude-Rijndijk het hoofdkantoor voor Nederland, en de grootste bierbrouwerij van Heineken gevestigd. Deze in 1975 gebouwde brouwerij is een van de grootste bierbrouwerijen van Europa. In 2005 is het dorpsgezicht vanaf de snelweg A4 ingrijpend veranderd; twee grote windmolens zijn langs genoemde weg geplaatst in de Zoeterwoudse polder. De fraaie molen "Zelden van Passe" valt hierbij (na decennia lang de omgeving te hebben bepaald) geheel in het niet.

[bewerken] Bezienswaardigheden

De Zoeterwoudse polders met een karakteristiek veenweidelandschap
Diverse monumentale boerderijen (met name in de kern de Weipoort)
De oude Nederlands-hervormde Dorpskerk (Zoeterwoude-Dorp)
De Rooms-katholieke kerk Sint Jan's Onthoofding, na een grote brand in 1964 nog maar een klein overblijfsel van de oorspronkelijke kerk. In de voorgevel staan de beelden van Petrus en Paulus en van de patroon St. Johannes de Doper (Zuidbuurt)
De monumentale rooms-katholieke Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt-Ontvangenkerk, vooral bekend als de Meerburgkerk. Opmerkelijk vanwege de typerende bouwstijl: neoromaanse basilikale bouw met koepel en klokkentorens (een bouwstijl en structuur die binnen de grote bouwgolf van katholieke kerken rond 1850-1900 behoorlijk uniek is, men bouwde toentertijd vooral neogotisch). Hierdoor is de kerk, met name de koepel, een beeldbepalend gebouw in de omgeving. (Zoeterwoude-Rijndijk)

[bewerken] Partnergemeente

Sinds 1993 onderhoudt Zoeterwoude hechte banden met het stadje Osieczna in Polen. Eens per twee jaar zijn er uitwisselingsprojecten van verenigingen en andere instellingen tussen beide plaatsen. De samenwerking tussen beide gemeentes omvat onder andere cultuur, sport en onderwijs, maar ook op het gebied van midden- en kleinbedrijf.

[bewerken] Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
Voorschoten	Leiden	Leiderdorp
Leidschendam-Voorburg		Rijnwoude
	Zoetermeer

[bewerken] Geboren in Zoeterwoude

François Brandt (29 december 1874), roeier
Harm Kamerlingh Onnes (1893-1985), kunstenaar
Paul van Kempen (1893-1955), dirigent
Bram van Velde (1895-1981), kunstschilder
P.C. Paardekooper (1920), neerlandicus
Bert van der Helm (1950)
The Shoes, eind jaren '60, popgroep met Theo van Es (zanger), Wim van Huis (gitaar), Jan Versteegen (bas), Henk Versteegen (drums)
Jeroen Straathof (1972), schaatser
Suzanne de Goede (1984), wielrenster
Niña van Dijk (1985), zangeres
Ted Griffioen (1985), cabaretier

[bewerken] Politiek

De verkiezingsuitslag voor de gemeenteraad van Zoeterwoude was in 2006 ten opzichte van 2002:

Lijst	Partij	Stemmen '06	% '06	Zetels '06	Stemmen '02	% '02	Zetels '02
1	CDA	1661	42,7 %	6	2057	51,3 %	7
2	Progressief Zoeterwoude *	1528	39,2 %	5	1355	33,8 %	4
3	VVD	706	18,1 %	2	599	14.9 %	2
	Totaal	3895	100 %	13	4011	100 %	13
	Opkomst		60,8 %			62,4 %

*: samenwerkingsverband van PvdA, GroenLinks en D66

[bewerken] Galerie

Het Huis van Zwieten 1607	Zicht op de Dorpstraat in Zoeterwoude, 1652	Dorpstraat Zoeterwoude, begin 20e eeuw	Dorpstraat Zoeterwoude-Dorp, 21e eeuw
De Grote Molen nabij Zoeterwoude-Rijndijk.	Buurtschap Gelderswoude	Buurtschap Weipoort	Buurtschap Westeinde
Buurtschap Zuidbuurt	Noord Aa	Vogelreservaat Westeinde	De gemeente Zoeterwoude in 1867