1672

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

1672
Eeuwen:	16e eeuw · 17e eeuw · 18e eeuw
Decennia:	1660-1669 · 1670-1679 · 1680-1689
Jaren:	< · 1670 · 1671 · 1672 · 1673 · 1674 · >
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2425 MMCDXXV
Armeense jaartelling:		1121 ԹՎ ՌՃԻԱ
Chinese jaartelling:		4368 – 4369 戊亥 – 己子
Christelijke jaartelling:		1672 MDCLXXII
Ethiopische jaartelling:		1664 –1665
Hebreeuwse jaartelling:		5432 – 5433
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1727 – 1728
- Shaka Samvat		1594 – 1595
- Kali Yuga		4773 – 4774
Iraanse jaartelling:		1050 –1051
Islamitische jaartelling:		1083 – 1084
Maçonnieke jaartelling:		5671 - 5672
Dit jaar naar onderwerp
Klik voor een kalender van 1672

Lodewijk XIV trekt bij het Tolhuis bij Lobith de Rijn over, 12 juni 1672 door Adam Frans van der Meulen, Rijksmuseum

1672 staat in Nederland bekend als het Rampjaar.

[bewerken] Gebeurtenissen

Het Franse leger voor Naarden op 20 juli 1672 door Adam Frans van der Meulen, Rijksmuseum

De bestorming van Coevorden eind december 1672 door Pieter Wouwerman, de broer van Philips Wouwerman

maart

• 12 - Engeland verklaart de Republiek de oorlog. De Engelse vloot valt een Hollandse retourvloot aan, afkomstig uit de Levant.

april

• 8 - Frankrijk verklaart de Nederlanden de oorlog.

mei

• 17 - Turenne en Condé verzamelen hun troepen in de Franse Ardennen en trekken richting de Maas. Het Franse leger van 100 000 man ligt voor Visé. De aanvoerders zijn het oneens of Maastricht aangevallen moet worden. Turenne is tegen en laat 10 000 man achter als rugdekking.
• 28 - Condé is gevorderd tot Kaiserswerth. Von Galen, die zich blijkbaar goed heeft voorbereid, sluit zich op het laatste moment aan.

juni

• 1 -De Tweede Münsterse Oorlog begint: de troepen van Bernhard von Galen en Maximiliaan Hendrik van Beieren, ruim 30 000 man, bezetten Lingen en vallen bij Overdinkel Twente binnen. Ze veroveren Enschede, en starten het Beleg van Groenlo; Grol valt op 10 juni.
• 12 - Het leger staat voor Lobith, klaar om de Rijn over te steken. Condé raakt gewond tijdens de oversteek. Turenne neemt het commando over en splitst het leger in tweeën. Zowel Arnhem als Nijmegen worden belegerd.
• 12 - Lodewijk XIV trekt naar Doesburg, zijn broer Philippe naar Zutphen.
• 12 - Het Beleg van Bredevoort. Munsterse troepen bestoken de stad met bommen en granaten.
• 18-22 - Von Galen verovert de heerlijkheid Bredevoort, en trekt door naar Lochem, Hattem, Elburg, Harderwijk, Deventer en Zwolle.
• 19 - Naarden valt voor de Fransen.
• 23 - Kampen, Hasselt, Rouveen, De Lichtmis, Zwartsluis en Staphorst geven zich over.
• 24 - In Friesland en Groningen begint men met het onder water zetten van landerijen.
• 25 - Bij het Beleg van Zutphen wordt de stad ingenomen.
• 26 - De vesting Steenwijk, Blokzijl en de schans bij Kuinre gaan verloren.
• 30 - De Fransen liggen voor Gorkum.

juli

• 4 - De Staten van Holland benoemen Willem III van Oranje tot stadhouder van het gewest. De Prins wordt op 16 juli stadhouder van Zeeland.
• 5 - De capitulerende steden van Overijssel verklaren, bijeengeroepen in de Ommerschans, als rijkssteden de soevereiniteit van het Heilige Roomse Rijk te erkennen en de Overijsselse Staten onderwerpen zich aan Münster, onder verklaring de band met de Unie der Verenigde Nederlanden te ontbinden.
• 8 - De Staten-Generaal benoemen de prins Willem III tot kapitein-generaal van de landlegers en admiraal-generaal van de vloot.
• 11 - De stad Coevorden valt, na een beleg van minstens een week en dat veel langer heeft geduurd dan hen lief was. Een aanval op Bourtange mislukt.
• 18 - Bernhard von Galen, bisschop van Münster, bestookt de stad Groningen met bommen en granaten.
• 19 - Albertine Agnes van Nassau laat krachtig optreden als de Friese waterlinie langs de noordzijde van het riviertje de Linde te zwak blijkt.
• 23 - Hans Willem van Aylva trekt zijn troepen samen bij Frieschepalen en Stroobos.

augustus

• 1 - Op 1 augustus blijkt dat de sluisdeuren bij Makkum bij eb niet zijn dichtgehouden en de inundatie dreigt te mislukken.
• 5 - Von Galen bezet de Dijlerschans, tussen Weener en Bellingwolde, gedurende een tiental jaren een heet hangijzer en aanleiding tot conflicten.
• 17 - De opmars van de bisschop van Münster in Noord-Nederland wordt gestuit bij Groningen.
• 18 - De Münstersen vallen in de nacht van 18 op 19 augustus Heerenveen tot driemaal toe aan, maar ze worden steeds gestopt. Daardoor kunnen ze Friesland niet verder binnendringen.
• 20 - Raadspensionaris van Holland Johan de Witt, de belangrijkste staatsman van dat moment, wordt samen met zijn broer Cornelis de Witt, lid van de Staten-Generaal, gelyncht door een woedende menigte. Dit gebeurt in Den Haag, in en bij de Gevangenpoort, waar Cornelis zojuist gevangen is gezet wegens een vermeende beraming van een moordaanslag op Willem III. Die werd met steun van de Oranjepartij tot stadhouder benoemd. In meerdere Hollandse steden wordt de wet verzet en regenten ontslagen.
• Maarschalk de Luxembourg laat tot genoegen van zijn manschappen kastelen langs de Vecht en de Rijn plunderen.

september

• 2 - Blokzijl wordt bijgestaan door Friese troepen en een Hollandse vloot; de bisschop trekt zich terug.
• 7 - Winschoten wordt opgegeven.
• De Keulse en Munsterse bisschoppen hebben 30.000 man ingezet, maar halen hun troepen terug als Grote Keurvorst en Raimondo Montecuccoli zich in september bij Halberstadt verzamelen en de mogelijkheid bestaat dat zij in de rug worden aangevallen.
• 11 - Franse militairen blazen Kasteel Brakel op. Ook het Slot van Well raakt zwaar beschadigd door Franse troepen.
• François Henri de Montmorency-Bouteville neemt het commando van Condé over.
• In september trekt Luxembourg naar Lexmond, Capelle en Benschop; drie dagen later naar Hilversum, Loosdrecht en Eemnes.

oktober

• 12 oktober - Luxembourg laat zich weglokken voor Naarden en verslaat prins Willem III bij een aanval op het door de Fransen bezette Woerden.
• Luxembourg moet 15 000 man afstaan aan Turenne, die zich opstelt tussen Wesel en Koblenz, langs de Rijn.
• 27 - Oudeschans capituleert voor de bisschop.

december

• Het Staatse leger onder bevel van de stadhouder bedreigt Charleroi; deze operatie mislukt.
• 22 december - Het beleg van Charleroi is opgeheven.
• 30 - Coevorden wordt heroverd.

zonder datum

• Luxembourg bedreigde eind december 's-Gravenhage, en stuitte op de oude Hollandse Waterlinie bij Zegveld. Nadat hij Zwammerdam en Bodegraven had laten uitmoorden, keerde hij terug naar Woerden.
• Maarschalk de Luxembourg had eind 1672 schoon genoeg van zijn verblijf in de ondergelopen polders. Condé, lijdend aan podagra, nam tegen zijn zin het bevel weer over. De Markies van Louvois gaf hem de opdracht wreed en onbarmhartig te zijn en zoveel mogelijk in brand te steken.

[bewerken] Geboren

juni

• 9 - Peter I van Rusland, Russisch tsaar (overleden 1725)

september

• 8 gedoopt - Nicolas de Grigny, Frans orgelcomponist (overleden 1703)

[bewerken] Overleden

Peter Stuyvesant

april

• 2 - Petrus Calungsod (± 17), Zaligverklaarde chr. martelaar

augustus

• 20 - Cornelis de Witt (49), Nederlands politicus
• 20 - Johan de Witt (46), Nederlands politicus (raadpensionaris)

november

• 16 - Franciscus de le Boë Sylvius (58), Nederlands arts
• 19 - John Wilkins (58), Brits cryptograaf, parlementariër en bisschop van Chester

december

• 6 - Joan Leonardsz Blasius (33), Nederlands schrijver en dichter

exacte datum onbekend

• ca. ? - Peter Stuyvesant, Nederlands Gouverneur-generaal

Voor meer mediabestanden zie de categorie 1672 van Wikimedia Commons.