Centrum Democraten
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Centrumdemocraten (ook Centrum Democraten, of kortweg CD) was een politieke partij in Nederland van staatsnationalistische signatuur. De partij werd, althans door tegenstanders, meestal als extreemrechts aangeduid en representeerde gedurende de jaren 1984-1998 een gedeelte van nationaaldenkend Nederland.
Inhoud |
[bewerken] Oprichting
De partij werd op 7 november 1984 opgericht door Hans Janmaat als afsplitsing van de Centrumpartij (CP), na een verschil van mening over de vraag hoe radicaal de CP zich moest opstellen. Janmaat bepleitte een gematigde parlementaire weg. Nadat hij op 15 oktober 1984 door de CP was geroyeerd, bleef Janmaat aan als Tweede Kamerlid, aangeduid met Groep Janmaat. De Centrumpartij verloor hiermee haar vertegenwoordiging in de Tweede Kamer.
De Centrum Democraten presenteerde zich van meet af aan als de meer gematigde vorm van de Centrumpartij en later CP'86. Zo heette het verkiezingsprogramma "Oost West, Thuis Best" (in plaats van de Vlaams Blok/CP'86-leus "Eigen Volk Eerst") en ook de leuzen waren gematigder van toon ("Vol = Vol", in plaats van rechtstreekse oproepen als "Stop vreemdelingenstroom"). Ook richtte de partij zich op het stoppen van het "Anti-Nederlander beleid" en van de multiculturele samenleving.
[bewerken] Kedichem
Op 29 maart 1986 vond in hotel Cosmopolite te Kedichem een verzoeningsbijeenkomst plaats tussen de Centrumpartij en Janmaat, op initiatief van het Utrechtse gemeenteraadslid Wim Vreeswijk van de Centrumpartij. De bijeenkomst werd verstoord door radicale, zich antifascistisch noemende actievoerders, die het hotel in brand staken. Hierbij raakte Janmaats levenspartner Wil Schuurman blijvend invalide doordat zij bij het uit het raam springen haar been verloor. Tot de beoogde verzoening kwam het ook daarna niet meer.
Aan de Tweede Kamerverkiezingen van 1986 deden zowel de Centrumpartij als de Centrum Democraten mee. De Centrumpartij was ondertussen, op 13 mei 1986, failliet verklaard, nadat ze in maart bij de raadsverkiezingen in vijf gemeenten nog enige raadszetels had weten te behouden. Geen van beide partijen haalde de landelijke kiesdeler en daarmee verdween de Centrumstroming voorlopig uit de Tweede Kamer.
[bewerken] 1986-1989
Daarna profileerde de Centrum Democraten zich als een parlementair meer capabele partij dan de inmiddels opgerichte CP'86. Ook werd gewerkt aan het opbouwen van een "grassroots" aanhang, vooral in de oude wijken van de grote steden waar onvrede heerste over werkloosheid en armoede - onvrede die zich gemakkelijk liet richten tegen de immigratie van buitenlanders, vooral afkomstig uit Marokko en Turkije, en de demografische ontwikkeling. Deze strategie had succes. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1989 behaalde de Centrum Democraten één zetel en daarmee keerde Janmaat terug in het parlement. De CP'86 behaalde geen zetel.
[bewerken] 1989-1998
Na de verkiezingswinst van 1989 leek het de CD redelijk voor de wind te gaan. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1990 veroverde de partij in totaal 11 zetels. Onder andere Wil Schuurman nam voor de CD zitting in de gemeenteraad van Den Haag. In sommige wijken van Amsterdam behaalde de partij zelfs 25% van de totaal uitgebrachte stemmen. Hierna begon de CD wat steviger voor de dag te komen en uitdagender op te treden. Als geen ander politicus hekelde Janmaat de hoge kosten die de massa-immigratie voor de burgers met zich bracht: bekend was zijn vaak herhaalde uitspraak "Nederland had een rijk land kunnen zijn", verwijzend naar de aardgasbaten.
Het kabinet-Lubbers III en de Tweede Kamer reageerden met een 'cordon sanitaire' naar Belgisch voorbeeld. Hierdoor zag Janmaat echter zijn kans schoon om te verkondigen hoe hij buitengesloten werd en in een slachtofferrol gedwongen werd. Zijn standpunten ("gedragen door de meerderheid van het volk", zoals hij claimde) zou hij door deze rol niet tot beleid kunnen maken. Overigens deden de Centrum Democraten geen beleidsvoorstellen in de Tweede Kamer, wat feitelijk ook onmogelijk was vanwege ontbrekende steun van anderen. Mogelijk als resultaat van de al dan niet gespeelde slachtofferrol haalde de CD bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1994, 77 zetels.
Het leek erop dat de CD ook een monsterzege zou halen in de Tweede Kamerverkiezingen van 1994; peilingen wezen op zes tot acht zetels. Deze voorspelling kwam niet uit: de CD bleef met 220.621 stemmen (2,4%) op drie 'ruime' parlementszetels steken. Janmaat wijtte het net niet behalen van een vierde zetel aan verkiezingsfraude met de stemcomputers. Naast Janmaat nam ook zijn partner Wil Schuurman zitting in de Kamer, benevens Cor Zonneveld. De laatste werd wegens vroegtijdig overlijden opgevolgd door Wim Elsthout.
Na deze verkiezingen probeerde de partij zich van haar 'one-issue'-imago te ontdoen om zo meer mensen aan te spreken. Dit lukte echter nauwelijks. Bij ieder onderwerp werden in de pers toch "de buitenlanders" erbij gehaald. Het kabinet-Kok I en de Tweede Kamer hadden inmiddels begrepen dat een cordon sanitaire niet werkt. Janmaat mocht zo veel en zo lang spreken over wat hij maar wilde, maar hij werd niet echt serieus genomen. In 1996 volgde veroordeling wegens racisme voor Janmaat en Schuurman, uitgesproken door de Hoge Raad.
Electoraal leek de partij in deze jaren in de peilingen in te storten. Het werd zelfs zo erg dat er partijrevoluties uitbraken met als doel Janmaat te verwijderen, mede onder druk vanuit het Belgische Vlaams Blok dat hoopte in Nederland één zusterpartij over te houden. Het mocht echter allemaal niet baten. Janmaat regeerde zijn partij met ijzeren vuist. Hij leidde de partij als een familiebedrijf waar iedereen die het niet met hem eens was, in ongenade viel. In 1998 haalde de partij geen zetel meer en verdween de CD uit de Tweede Kamer.
[bewerken] 1998-2002
Vanaf dat moment leidde de partij een sluimerend bestaan. De partij had geen recht meer op zendtijd voor politieke partijen en voor eigen reclame was geen geld beschikbaar. Janmaat was in feite de personificatie van de partij, althans van wat ervan over was: het was nog maar een groepje van zo'n 150 mensen. In 2002 deed de partij niet mee aan de verkiezingen.
Op 9 juni 2002 leek het definitieve einde voor de partij gekomen, toen Hans Janmaat overleed. Al enige maanden eerder, op 18 april 2002 was de CD bij notariële akte ontbonden.
[bewerken] Trivia
- Ten tijde van de gloriedagen van Janmaat en zijn partij, werd deze gepersifleerd door cabaretier Erik van Muiswinkel in de zogenaamde Zendtijd voor politieke partijen.
- Ook Wim de Bie parodieerde Janmaat af en toe tijdens de jaren '80 in zijn programma's met Kees van Kooten.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
- Centrum Partij Een beschrijving van de bestaansgeschiedenis van de partij van de site Parlement en Politiek
- De Partijen Overzicht van extreemrechtse partijen uit het dossier "Extreem-Rechts" van het NRC Handelsblad, d.d. 8 juni 2000
- Extreemrechts A.P.M. Lucardie, "Rechts-extremisme, populisme of democratisch patriotisme?"
