Centrumpartij (Nederland)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Centrumpartij (later CP'86) was een Nederlandse nationalistische politieke partij. De partij vertegenwoordigte gedurende de jaren 1980-1998 naar eigen zeggen het belang van de autochtone Nederlandse bevolking.
Inhoud |
[bewerken] Oprichting
De oprichting van de Centrumpartij in 1980 is voornamelijk het werk van Henry Brookman, destijds docent geschiedenis der natuurwetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De partij presenteerde zich als "niet rechts, niet links", omdat het enerzijds een anti-immigratiepartij was en anderzijds een milieuvriendelijke partij die het sociaal-economische Rijnlandse model onderschreef blijkens het partijprogramma van de Centrumpartij 1980 onder het caput "Een eerlijke boterham" en haar milieubeleid onder het caput "Een leefbaar milieu". Het partijprogramma is in te zien bij het archief voor politieke partijen van de RUG.
Eerder, eind 1979 had Brookman al eens samen met enige anderen een partij, Nationale Centrum Partij (NCP) geheten, opgericht. Leden van die partij overvielen echter in februari 1980 een aantal Marokkanen die in de Mozes- en Aäronkerk in Amsterdam een hongerstaking hielden tegen hun dreigende uitzetting. Om deze controversiële personen uit de partij te bannen en de partij niet met een onmogelijke last op te zadelen bij de naderende Tweede Kamerverkiezingen van 1981, besloot Brookman de NCP schielijk op te heffen en meteen een nieuwe partij te stichten.
Op 11 maart 1980 richtte Brookman alsdan de Centrumpartij op. In mei werd het nieuwe partijbestuur verkozen met als voorzitter Henry Brookman en als secretaris Hans Janmaat. Van de aanvang af lag de partij regelmatig onder spervuur van extreemlinkse actiegroepen, die daarbij in hoge mate vrij spel kregen van de overheid [1].
[bewerken] Centrumpartij tot begin 1986
Begin 1981 trok Brookman zich uit de partij terug; wel bleef hij op de achtergrond tot 1985 nog partijadviseur van het dagelijks bestuur. Op 18 februari 1981 werd een nieuw partijbestuur gekozen met Hans Janmaat als voorzitter en Mart Giesen als secretaris.
De partij ging datzelfde jaar de parlementsverkiezingen in met het verkiezingsprogramma "Niet rechts, niet links", dat het doel van de partij onder meer omschreef als "ons verzet tegen massa-immigratie naar ons overbevolkte land". Lijsttrekker werd Hans Janmaat, bijgestaan door onder meer Nico Konst en oud-PvdA-prominent Wim Bruyn. Bij deze Tweede Kamerverkiezingen van 1981 haalde de partij geen zetel.
Na de verkiezingen begon de partij zich voor te bereiden op de Tweede Kamerverkiezingen van 1982. De partij bediende zich van de leuzen "Niet rechts, niet links" en "Nederland is overvol", en profileerde zich als een partij die opkwam voor de Nederlandse identiteit en soevereiniteit. De partij vreesde onder meer voor banenverlies aan "goedkope" buitenlanders en bestreed fel de beleden positieve discriminatie waarvan zij voor autochtone Nederlanders achterstelling bij wonen en werken duchtte. Dit sloeg redelijk aan en de partij behaalde bij de verkiezingen 0,8% van de stemmen, wat voldoende was voor één Kamerzetel. Hoewel de verontwaardiging onder sommige Nederlanders groot was, nam voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog een nationalistisch politicus zitting in de Tweede Kamer: Hans Janmaat. In het parlementaire fractiewerk werd Janmaat op voorspraak van de partijadviseur bijgestaan door Alfred Vierling. Voor West-Europa was de Centrumpartij de eerste anti-immigratiepartij die parlementaire vertegenwoordiging kreeg.
Vrij kort na de verkiezingen braken binnen de partij meningsverschillen uit over de vraag welke koers de partij moest volgen. Het electorale succes bleef niettemin aanwezig. De tussenverkiezingen voor de gemeenteraad van Almere op 21 september leverden 9,16% van de stemmen op, en de Europese Parlementsverkiezingen onder lijsttrekkerschap van Alfred Vierling was goed voor 2,55%, bijna 135.000 stemmen. Tijdens het partijcongres te Boekel op 12 mei 1984 legde Janmaat zijn voorzitterschap neer ten gunste van Nico Konst. Partijsecretaris werd Danny Segers. De conflicten binnen de partij liepen nog hoger op. Alhoewel hij als dagelijks bestuurslid herkozen was, moest Mart Giesen wegens het organiseren van verzet tegen de nieuwe koers als eerste het veld ruimen. Op 15 oktober werd Janmaat door de partij geroyeerd. Hij behield evenwel zijn Kamerzetel op persoonlijke titel, zodat de Centrumpartij uit het parlement verdween.
Hierna ging het bergafwaarts met de partij. Janmaat nam veel medestanders met zich mee naar de door hem op 7 november 1984 opgerichte Centrum Democraten; vooral de ervaren mensen en oudgedienden. Nico Konst legde zijn pas verworven voorzitterschap neer en verliet de partij onder druk van zijn werkgever, het Elshof College te Nijmegen. In (semi)publieke sectoren hadden diverse partijleden te duchten voor een soort beroepsverbod, weliswaar meestal niet officieel als zodanig aangezegd maar wel degelijk informeel toegepast [2]. De Centrumpartij bleef over als vergaarbak voor mensen die zich nergens anders thuisvoelden. Interne ruzies over de macht volgden, de royementen die aangedragen werden vanuit het partijsecretariaat, waren niet te tellen en door tal van juridische procedures raakte de kas leeg. In deze periode was mr. Pim Lier voorzitter. Deze jurist uit Noord-Brabant was in 1979 bij het grote publiek bekend geworden als een buitenechtelijke halfbroer van koningin Juliana. In februari 1986 werd hij op zijn beurt uit de partij gezet.
In 1986 volgde een poging tot verzoening met Janmaat, wiens gematigder koers de enige kans op electoraal succes leek. Op initiatief van het Utrechtse gemeenteraadslid Wim Vreeswijk vond op 29 maart een verzoeningsbijeenkomst in een hotel in Kedichem plaats. De bijeenkomst werd echter verstoord door extreemlinkse actievoerders die onder andere het hotel in brand staken. Hierbij raakte Janmaats latere echtgenote, Wil Schuurman, blijvend invalide.
Tot een verzoening kwam het niet meer. Janmaat deed dat jaar aan de Tweede Kamerverkiezingen mee met zijn partij, de Centrum Democraten. Segers was lijsttrekker voor de Centrumpartij. Geen van beide partijen haalde op 21 mei de kiesdeler en daarmee verdween de Centrumstroming tijdelijk uit de Tweede Kamer. Op 13 mei 1986 was de Centrumpartij failliet verklaard.
[bewerken] CP'86 van 1986 tot 1995
Daags voor de verkiezingen van 1986 volgde een zogenaamde 'doorstart' door Wim Wijngaarden en Danny Segers onder de naam CP'86. Wijngaarden wordt voorzitter, later opgevolgd door Henk Ruitenberg. Van mei 1992 tot mei 1996 was de politieke activist Tim Mudde er partijsecretaris. De nieuwe naam hielp niet, evenmin de nieuwe betiteling van deze partij als 'nationaal-democratisch' en later 'volksnationalistisch', in plaats van het vroegere 'centrumdemocratisch'. De CP'86 haalde nimmer een zetel in de Tweede Kamer en het aantal raadszetels kalfde midden jaren negentig ondanks het vertoonde activisme sterk af, deels als gevolg van de steeds betere economische welvaart. Eind 1994 werd de partij hervormd en werd ze - om zich met nadruk te onderscheiden van andere groeperingen als radicaal - herdoopt tot Nationale Volkspartij/CP'86 [3]. Het Ministerie van Justitie hield de partij in de gaten. Toen de partijleiding van CP'86 - inmiddels is de Rotterdamse Martijn Freling partijvoorzitter - in 1995 tijdens een openbare partijbijeenkomst racistische uitlatingen deed, werd het gehele bestuur aangeklaagd wegens leiding geven aan een criminele organisatie. Een veroordeling volgde.
[bewerken] CP'86 van 1995 tot 1998
Het Openbaar Ministerie maakte werk van de aanklacht uit 1995 en vroeg aan de rechter om vast te stellen dat CP'86 geen politieke partij meer was, maar een criminele organisatie. Op 30 september 1997 werd door de Hoge Raad het toenmalige hoofdbestuur en oud-voorzitter Wijngaarden samen met de partij veroordeeld als criminele organisatie die zich stelselmatig schuldig maakte aan het aanzetten tot vreemdelingenhaat, wat het einde betekende voor de CP'86. Naar aanleiding hiervan werd in 1998 op aanwijzing van de minister van Justitie F. Korthals Altes een verbod op en een ontbinding van de partij gevorderd. Op 18 november 1998 deed de Amsterdamse rechtbank uitspraak. De rechter stelde dat de partij het oproepen en aanzetten tot, dan wel het bevorderen van discriminatie van en geweld tegen allochtonen beoogde, hetgeen "in strijd is met de openbare orde zodat zij verboden dient te worden verklaard en zal worden ontbonden."[4]. Voorafgaand aan het vonnis was de partij allang leeggelopen tot een lege huls. Partijvoorzitter Freling besloot niet in hoger beroep te gaan. De organisatie werd opgeheven.
Eerder dat jaar was op 3 juli1998 de Nieuwe Nationale Partij (NNP) opgericht. De top bestond uit de Volksnationalisten Nederland (VNN), een groepering die zich wegens het barre gedrag van Freling al in 1996 afgescheiden had. De partij werd in feite een voortzetting van CP'86 onder een andere naam. Justitie liet de nieuwe partij echter met rust omdat het bestuur niet bestond uit de kopstukken van de voormalige CP'86.
[bewerken] Bronnen
- Centrum Partij Een beschrijving van de bestaansgeschiedenis van de partij van de site Parlement en Politiek
- De Partijen Overzicht van extreem-rechtse partijen uit het dossier "Extreem-Rechts" van het NRC Handelsblad, d.d. 8 juni 2000
- Weg met de Centrumpartij in de serie Andere Tijden, VPRO, 23-4-2009, een TV-rapportage over Janmaat en de Centrumpartij.
- Anti-immigratiepartijen IMES (UvA)"Nederlandse anti-immigratie partijen in Europees perspectief", Centrumstroming en Fortuynbeweging (2006).
Bronnen, noten en/of referenties
|
