Lange Poten
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Lange Poten in Den Haag is één van de verbindingstraten tussen het Haagse stadscentrum en het Centraal Station. De andere straten zijn de Korte Poten en de Herengracht. Ze is thans vooral bekend als publieksentree voor de Tweede Kamer der Staten Generaal en Nieuwspoort en heeft een rijke winkelhistorie. Sinds 1935 staat de Lange Poten als L. Poten vermeld op de Nederlandse versie van het Monopoly spel; ze is 280 gulden waard.
[bewerken] Geschiedenis
De Lange Poten worden in 1392 als potenstraet voor het eerst in de Haagse annalen vermeld. Het was een zandpad tussen het Spui (Spoye of Speuy) en het Haagse Bos. Er werden wilgenbomen gepoot, vandaar de oorsprong van de naam. Vermoedelijk werden aan het begin van de 17de eeuw de eerste huizen langs dit pad gebouwd. Door het compacte karakter van Den Haag – ze was toetertijd opgesloten binnen een intacte grachtengordel en de binnenstad was een kluwen van kleine bochtige kronkelstraatjes – was de min of meer rechte lijn van de Herengracht door de beide Poten, via de Spuistraat en het Westeinde dé verkeersader voor de route tussen Leiden, Loosduinen en het Westland. Aan het einde van de 19de eeuw ontstond daardoor op deze route het centrale winkelgebied van Den Haag en vestigden zich vele warenhuizen en modezaken in dit stadsdeel. In het begin va de 20ste eeuw werd in de Lange Poten een dubbelsporige trambaan aangelegd die door alle tramlijnen tussen het Spui, het Plein en Scheveningen en het Station Staatsspoor werd gebruikt. Ook de Delftse tram (de Gele Tram) wrong zich door de straat naar het eindpunt Plein. Deze situatie duurde totdat de Hofweg en de Vijverdam werden aangelegd en door de Lange Poten alleen de Delftse tramlijn over bleef. Deze tramlijn eindigde op het Plein en moest op bevel van de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog verplaatst worden (naar de Turfmarkt) waardoor de Lange Poten haar tram verloor. De Lange Poten was één van de eerste straten in Den Haag met asfalt en op de hoek met het Spui was in 1934 de eerste verkeerslichtinstallatie van Den Haag aangelegd. Door de diverse Haagse verkeersdoorbraken verloor de Lange Poten juist toen haar belang. Dit proces startte in de jaren 1930 met de aanleg van de Grote Marktstraat. De as Leiden Westland werd verlegd via de Fluwelen Burgwal, Kalvermarkt en de Grote Marktstraat. In 1971 werd de Lange Poten éénrichtingsverkeer naar het Spui toe en in oktober 2009 werd zij geheel autovrij gemaakt.
Het chique Hotel Central was in de Lange Poten gevestigd. Als één van de eerste Nederlandse gebouwen had dit hotel een (doodlopende) overdekte winkelpassage. Het werd gebouwd in neorenaissancistische stijl en werd in 1887 geopend. In de jaren 1920 werd dit hotel alweer afgebroken en vervangen door een nieuw in een mengstijl van Jugendstil en Art Deco. De Lange Poten kregen ook een bioscoop. Dit Centraal Theater werd later omgedoopt in Rex bioscoop. De bioscoop werd in de jaren 1970 opgeheven en het pand heeft nu een winkelbestemming. Het allereerste Paleis van Justitie in Den Haag was op de hoek van de Lange Poten en het Plein gevestigd. Dit gebouw is tussen 1876 en 1883 door architect C. Peters in neorenaissance stijl gebouwd. Het verving het in 1875 afgebroken stadspaleis-achtige gebouw van Constantijn Huygens; een classicistisch gebouw dat grote gelijkenis met het Mauritshuis vertoonde. Het eerste justitiepaleis is thans een rijksmonument en onderdeel van het Tweede Kamer-complex.
De wilgenbomen waren allang verdwenen maar toen de Lange Poten éénrichtingsverkeer werd, werden bloesembomen gepoot, zgn. Japanse sierkers (Prunus serrulata). Tijdens de herinrichting in het kader van het gemeentelijk programma Kern Gezond verdwenen de bomen omdat zij ‘niet in het straatbeeld pasten’.
[bewerken] Economie
Voordat er sprake was van de Grote Marktstraat waren het Spui en de Lange Poten de voornaamste winkelstraten van Den Haag. Warenhuis Au Bon Marché en, sinds 1893, Vroom & Dreesmann vestigden zich met grootse winkels in de straat. Deze functie veranderde door economische omstandigheden, de crisis in de jaren 1930 en de aanleg van de Grote Marktstraat. Meerdere warenhuizen (w.o. V&D) verhuisden daarnaar en de nieuwe vestiging van De Bijenkorf kwam daar ook. Voor de Poten bleef het midden- en kleinwinkelbedrijf over. Door de nieuwbouw van de Tweede Kamer en de verhuizing van Hotel Central werd de noordkant van de straat geheel winkelloos. Deze situatie is sindsdien niet meer veranderd.
[bewerken] Bronnen en beeldmateriaal
- Velen foto’s van de Lange Poten op http://www.htmfoto.net/index.php?page=ansichthome.php
- Nog meer foto’s op http://historie.residentie.net/klpoten.htm
- Het smalste huisje van Den Haag op http://historie.residentie.net/records.htm
- Bomen weg http://www.denhaag.nl/home/bewoners/verkeer-en-vervoer/to/De-Kern-Gezond.htm
