Plein (Den Haag)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Plein is een vierhoekig plein in het centrum van Den Haag, dat werd aangelegd in de 17e eeuw en moest lijken op het Place Royale in Parijs. Wegens de nabijheid van het Binnenhof en de daargelegen vergaderplaatsen van regering en parlement wordt het Plein vaak gebruikt als plaats voor politieke protestdemonstraties en manifestaties.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De graven van Holland hadden bij het Binnenhof twee toegangspoorten. De Stadhouderspoort ging naar het Buitenhof, de Grenadierspoort naar de tuinen, waar nu het Plein ligt. Hier waren ommuurde moes- en siertuinen. De tuin werd 'Kooltuin' en later 'Stadhouderstuin' genoemd en was wat groter dan het Plein nu is.
[bewerken] Gebouwen
Aan het Plein bouwden Amsterdam en Rotterdam hun logementen, en liet Graaf Johan Maurits het Mauritshuis bouwen met geld dat hij als gouverneur van Brazilië had verdiend. Tegenover het Mauritshuis kwam in 1861 een gebouw voor de Hoge Raad, ontworpen door architect W.N. Rose. Daar is nu de ingang van de Tweede Kamer, gebouwd door rijksbouwmeester G.C. Bremer.
Ook Constantijn Huygens bouwde een huis aan het Plein, op de hoek van de Lange Poten. Hij woonde er o.a. met zijn zoon Christiaan Huygens. Het huis werd in de 19de eeuw afgebroken en in 1883 vervangen door het Ministerie van Justitie van architect C.H. Peters.
Aan de westkant van het Plein (nr. 24) ligt Sociëteit de Witte. De naam heeft de sociëteit te danken aan het feit dat zijn eerste gebouw wit was. Het werd gesloopt in 1870. Het nieuwe gebouw kreeg er rond 1900 nog een extra vleugel bij.
Aan de noordkant (nr. 19) ligt het Amsterdams Logement uit 1737. Tijdens de Republiek, dus tot 1795, kwamen afgevaardigden van de steden (o.a. Rotterdam, Dordrecht en Amsterdam, maar ook kleinere steden als Gorkum en Schiedam) in Den Haag bijeen. De stad Amsterdam had al diverse kleinere logementen gehad, maar besloot in 1737 drie panden op het Plein af te laten breken en er een groot pand te bouwen in statige barokstijl. Hoog in de gevel staat het Amsterdamse wapen. Achter de gevel is het huis in twee delen gesplitst. Het was een logement voor hun afgevaardigden en het werd gebruikt voor representatie.
In 1814 zijn Wilhelmina van Pruisen en haar dochter Louise er komen wonen. 's Zomers woonden ze op het landhuis Welgelegen.
In 1839 ging haar achterkleinzoon, de latere Koning Willem III er wonen met zijn echtgenote Sophie van Württemberg. Hun eerste zonen werden hier geboren: Willem en Maurits.
In 1912 werd het 'Huis aan de Bassecourt' op het Buitenhof afgebroken om ruimte te maken voor het verkeer. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken, dat hier gevestigd was, verhuisde naar het Amsterdams Logement, waar het tot 1985 bleef. Na verbouwingen heeft nu de Tweede Kamer het gebouw in gebruik.
[bewerken] Standbeeld
Midden op het Plein staat op een hoge sokkel een standbeeld van Willem van Oranje van de hand van Louis Royer. In de linkerhand heeft de prins een document waarop de namen van de steden die de opstand tegen de Spanjaarden begonnen. Bij zijn rechterbeen is de hond afgebeeld die volgens de overlevering één van de moordaanslagen op zijn baas heeft kunnen verhinderen[1]. Het beeld werd onthuld in 1848, slechts drie jaar nadat het ruiterstandbeeld van de Vader des Vaderlands voor Paleis Noordeinde was geplaatst. Bij de herinrichting van het Plein is het standbeeld een kwartslag gedraaid en sindsdien kijkt de prins niet meer naar het Binnenhof, maar naar het Oosten.
[bewerken] Openbaar vervoer
Veel Haagse tramlijnen passeerden tussen 1880 en 1940 het Plein op hun dagelijkse route. In de eerste helft van de twintigste eeuw was het Plein de belangrijkste overstaplocatie in Den Haag, waar ook intercommunale lijnen hun eindpunt hadden. Medio 1940 moest op last van de Duitse bezetter het Plein ontdaan worden van alle tramverkeer, dat daar na de Tweede Wereldoorlog niet meer is teruggekeerd.
[bewerken] Trivia
- Onder het Plein is sinds de jaren '80 van de 20ste eeuw een ondergrondse parkeergarage.
- Het Plein is één van de Haagse straten in de Nederlandse versie van het spel Monopoly.
- Het Plein wordt genoemd in het bekende lied O o Den Haag.
- Van 19 t/m 24 december 2007 was het Plein de locatie van het glazen huis waar drie diskjockeys in verbleven tijdens de Serious Request-actie van 3FM.
- Het Plein moet niet verward worden met het Plein 1813 niet ver daar vandaan eveneens in de Haagse binnenstad. Er is géén huisnummer 1813 op het Plein dat hier bedoeld wordt!
