Schilderswijk (Den Haag)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
|
|
 |
|
|
|
|
| Gemeente | Den Haag |
| Stadsdeel | Centrum (Den Haag) |
| Oppervlakte | 149 ha |
| Inwoners | ca. 33.000 geregistreerd |
|
|
|
| Website | http://www.schilderswijk.nl/ |
De Schilderswijk is een wijk in Den Haag.
Inhoud |
[bewerken] Kenmerken
De Schilderswijk wordt omringd door het Centrumgebied, de Stationsbuurt en Transvaal, en beslaat 149 hectare. Tot in de 19e eeuw bestond het gebied van de Schilderswijk uit weilanden (de Zusterpolder), die werden bemalen door de Zustermolen en de Gortmolen. Het gebied behoorde tot het grondgebied van Rijswijk en was grotendeels onbebouwd, alleen langs de Zuidwal en het Groenewegje stonden wat huizen. In 1841 werd er een buurtje gebouwd met de naam 'het Rode Dorp'. Dit buurtje lag net buiten de rand van de toenmalige stad, het was gebouwd door de 'Maatschappij van het Nut' en bedoeld om asocialen te huisvesten en heropvoeden. In 1985 is het Rode Dorp gerenoveerd, maar deze renovatie is zo slecht uitgevoerd dat de huizen in 2010 alsnog gesloopt worden.
In 1843 werd de spoorlijn Amsterdam-Den Haag geopend en dat had consequenties voor het aangrenzende gebied. Er werd een station gebouwd, en de omgeving daarvan ging in 1844 over in Haagse handen. Bij Station Hollands Spoor werden onder andere de Stationsweg en het Huijgenspark aangelegd, er verrezen voorname huizen. Het plan om een hele wijk te bouwen dateert uit 1862. Na de Stationsweg en het Huijgenspark werd het Oranjeplein aangelegd, een groen plein met ook weer voorname huizen. De buurt moest een buurt met allure worden, gelijk aan de Archipelbuurt. De verkoop van de huizen wilde echter niet vlotten, de gegoede burgers vonden de omgeving te drassig en waren bang om ziek te worden door het vocht.
Het was de tijd van de industriële revolutie: veel mensen trokken naar de steden om daar werk te zoeken in de nieuwe industrie. Deze arbeiders vestigden zich in de straten rond het Oranjeplein. De gemeente bemoeide zich niet met de aanleg van de nieuwe wijk en liet dat grotendeels over aan particulieren. Deze particuliere speculanten bouwden grote aantallen goedkope, slecht gebouwde woningen, de zogenaamde revolutiebouw. Er waren ook betere arbeiderswoningen, gebouwd door woningbouwverenigingen; een voorbeeld hiervan is nog te vinden aan de Van Hogendorpstraat. Met de komst van de arbeiders verloor de wijk elke aantrekkingskracht voor de beter gesitueerden, waardoor de Schilderswijk een arbeiders- of volksbuurt werd. Van de oorspronkelijke bebouwing uit het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw is inmiddels niet veel meer over. Vanaf de jaren zeventig van de 20e eeuw zijn veel oorspronkelijke woningen gesloopt en vervangen door nieuwbouw in het kader van stadsvernieuwing.
[bewerken] Nieuwbouw
De plannen voor nieuwbouw in de Schilderswijk dateren uit de jaren zestig van de 20e eeuw. De nieuwbouw startte in 1973 met het eerste nieuwbouwplan in de Schilderswijk rond het Oranjeplein. Het project Oranjeplein telde 400 woningen aan de Jacob Catsstraat en de Hoefkade. Het vormde de opmaat voor een zeer ingrijpende stadsvernieuwing die meer dan 30 jaar zou duren en zijn hoogtepunt had in de jaren tachtig. In een paar jaar tijd maakte veel oudbouw plaats voor nieuwbouw, vooral bestaande uit sociale huurwoningen - slechts een klein deel van de bestaande woningen werd gerenoveerd. Hele straten zien er sindsdien anders uit. Aanjager en bepleiter van de stadsvernieuwing in Den Haag was de toenmalig PvdA-wethouder Adri Duivesteijn. Duivesteijn was opgegroeid in de Schilderswijk en wilde de wijk opknappen, hij streefde naar ‘stadsvernieuwing met allure’. Volgens Duivesteijn voldeden de oude woningen in de wijk niet meer aan de eisen van de moderne tijd en werden er veel te hoge huren gevraagd voor verloederde huizen. Hij wilde fatsoenlijke huizen die pasten bij de cultuur van de wijk.[1]
Of de stadsvernieuwing inderdaad allure heeft gekregen, wordt betwist. Er zijn veel sobere appartementsgebouwen neergezet. [2] Duivesteijn betuigde later spijt van de stadsvernieuwing in de wijk, in een interview in de Groene Amsterdammer in 1996 zei hij: "Ik zag met schrik dat door de nieuwbouw heel veel kapotgemaakt werd. Daar word je met al je idealen natuurlijk ontzettend agressief van, maar er is nu eenmaal geen vooropleiding voor wethouder." In de Schilderswijk bestaan nu nog slechts enkele straten met oude huizen. De stadsvernieuwing duurde decennia en werkte, zeker in de eerste tien jaar, destructief door het afbreken van sociale verbanden en door de leegstand, wat daklozen, krakers en drugsverslaafden aantrok. Vanaf 2000 werden enkele stadsvernieuwingsprojecten uit de jaren tachtig alweer gesloopt vanwege de goedkope bouw en de weinig positieve uitstraling.[1]
[bewerken] Sociale structuur
Naast de bebouwing veranderde ook de bevolkingssamenstelling van de Schilderswijk. De oorspronkelijke bewoners herkenden hun eigen buurt niet meer en vertrokken naar elders. Vanaf de jaren zeventig vestigden zich meer en meer allochtonen in de wijk. De Schilderswijk veranderde van een volksbuurt in een multiculturele wijk, in 2008 was ruim 90% van de geregistreerde bewoners van allochtone afkomst. Deze hoge concentratie allochtonen in de wijk is voor Den Haag niet vreemd, Den Haag is de meest gesegregeerde stad van Nederland.[3]
Door de migratie veranderde de wijk niet alleen fysiek maar ook sociaal. De investeringen die de overheid deed in stadsvernieuwing losten de problemen in de wijk niet op, het aantal werklozen bleef hoog, de wijk verloederde alweer snel, de criminaliteit nam toe en er was overlast van drugsverslaafden, vandalisme en graffiti. Het antwoord van de gemeente was een sociale wijkaanpak, waarbij welzijnsinstellingen en woningbouwverenigingen werden ingezet. De aanpak bestond vooral uit leefbaarheidprogramma’s. Zo werden bijvoorbeeld veel bewonersactiviteiten gesubsidieerd om de sociale cohesie in de wijk te verstevigen. Ook werden veel kleine aanpassingen uitgevoerd om de sociale veiligheid te vergroten en de vervuiling tegen te gaan, bijvoorbeeld door betere verlichting en meer vuilnisbakken.
Ook de oprichting van het Volksbuurtmuseum, het Buurtbeheerbedrijf Schilderswijk, de bouw van een hammam en een buurtzwembad waren voorbeelden van activiteiten die de sociale structuur in de Schilderswijk weer vorm moesten geven. De mobiliteit binnen de wijk bleef echter groot, elk jaar verwisselt zo'n 30% van de woningen in de wijk van bewoners en dat komt de saamhorigheid in de buurt niet ten goede. Veel bewoners vertrekken naar buiten de wijk en maken weer plaats voor nieuwe migranten; dat heeft weer een negatieve invloed op de sociale cohesie in de buurt en het contact met de gemeente en andere instellingen. De Schilderwijk was en bleef een van de armste wijken in Nederland.
[bewerken] De 21ste eeuw
De Schilderwijk is nog steeds een van de armste wijken van Nederland. De werkloosheid is hoog, veel mensen zijn afhankelijk van een uitkering. In 2006 (de laatst beschikbare cijfers) had 70% van de inwoners van de Schilderswijk een laag inkomen, 25% een middeninkomen en 5% een hoog inkomen. In 2007 verrichtten 3.450 bewoners betaalde arbeid als werknemer of zelfstandige, de omvang van de potentiële beroepsbevolking (het aantal personen in de leeftijd 15-64 jaar) was in 2008 22.253. Van alle huishoudens in de Schilderswijk leefde in 2007 42% op de armoedegrens tegen 16% in de gemeente Den Haag. Bron: http://denhaag.buurtmonitor.nl/
Meer dan 90% van de geregistreerde bewoners is van niet-Westerse afkomst — met name Turks, Surinaams en Marokkaans. Van de woningvoorraad is ongeveer 25% particulier eigendom; deze woningen worden vaak verhuurd. De overige woningen zijn in het bezit van woningcorporatie Haag Wonen. Vooral in het oostelijk deel van de Schilderswijk (rond het Oranjeplein en Station Holland Spoor) zijn enkele problemen inmiddels aangepakt, zo is het Oranjeplein vernieuwd, zijn er grotere woningen gebouwd waaronder koopwoningen, bijvoorbeeld het nieuwbouwproject Mirador, en is de prostitutie in de Poeldijksestraat verdwenen. Deze beruchte straat is nu verdoopt in Wolterbeekstraat.
In de Schilderswijk wonen veel verschillende culturen; in de wijk zijn naast kerken ook een aantal moskeeën te vinden. De opvallendste kerk is de R.K. Heilige Marthakerk aan de Hoefkade 623. De bekende As-Soennah moskee staat aan de Fruitweg. Het winkelaanbod is afgestemd op de multiculturele samenleving in de wijk, er is een grote keuze in voedselaanbod, cafés, kleine restaurants, bars en supermarkten. Vier maal per jaar is er een Haagsche markt die veel bezoekers trekt en er zijn winkels (bijvoorbeeld sieraden- en kledingwinkels) waarin verschillende culturen hun deur openen om iets nieuws te verkopen. Het station Holland Spoor ligt aan de oostelijke rand van de wijk, de Haagse binnenstad ligt op vijf minuten lopen vanaf de Schilderswijk. Er is een hoge dichtheid aan openbaar vervoer.
[bewerken] Plannen
In het 'Stadsdeelplan Stadsdeel Centrum' van 2007 zijn de grootste problemen van de wijk geïnventariseerd: er is verloedering, overlast door groepen jongeren, drugsgerelateerde problematiek en overlast door illegale bewoning. Uit cijfers van de politie bleek dat aangiften rond mishandeling, bedreiging en inbraak waren toegenomen.[4] In het 'Actieplan Krachtwijken' van juli 2007 [5] is de Schilderwijk aangewezen als een van de 40 'krachtwijken' oftewel Vogelaarwijk. Bewoners en instellingen stelden samen het 'Verdrag van de Schilderswijk' op waarin ze schetsten hoe de Schilderswijk er over tien jaar uit moet zien. [6]
[bewerken] Demografie
In 2008 telde de Schilderwijk 32.822 inwoners, hiervan was 9,4% autochtoon en 90,6% allochtoon. Ter vergelijking: in de hele gemeente Den Haag was 53,8% van de bevolking autochtoon en 46,2% allochtoon. Bron: http://denhaag.buurtmonitor.nl/ cijfers van 2008
Hieronder een overzicht van de etnische groepen in 2006.
| Groep | % | aantal |
|---|---|---|
| Turken | 26,2 | 8.600 |
| Marokkanen | 22,5 | 7.380 |
| Surinamers | 20,4 | 6.690 |
| Nederlanders | 9,4 | 3.083 |
| Antillianen | 3,7 | 1.213 |
| overige niet geïndustrialiseerde landen | 14 | 4.592 |
| overige geïndustrialiseerde landen | 3,8 | 1.246 |
Bron: http://denhaag.buurtmonitor.nl/ cijfers van 2008
[bewerken] Bezienswaardigheden
- De Haagse Markt aan het Hobbemaplein
- Den Haag Hollands Spoor aan de Stationsstraat, gebouwd in 1891 in neorenaissancestijl
- Zcala, aan de Hobbemastraat 120. Sinds 2004 is Zcala de naam voor het voormalige Volksbuurtmuseum. Zcala exposeert allochtone en autochtone kunst van vroeger en nu.
- De Heilige Marthakerk aan de Hoefkade 623, gebouwd door Nicolaas Molenaar in 1909
- Het Fort rond het Jacob van Campenplein, gebouwd in 1890 in neorenaissancestijl
- De Van Ostadewoningen aan de Jacob Catsstraat, Hannemanstraat en Van Ostadestraat heten tegenwoordig 'Wijnand Esserhof'. Het hof werd in 1886-1898 gebouwd voor joodse inwoners van Den Haag; de bestemming is nog te herkennen aan de davidsterren in een aantal gevels. Het hof was bedoeld als uitbreiding van de Haagse Jodenbuurt.
[bewerken] Bekende Nederlanders uit de Schilderswijk
- Den Haag Connection
- Soumia Abalhaya
- Lou Bandy
- Catherine Keyl
- Adri Duivesteijn
- Joris Voorhoeve
- Adrian Stahlecker
- Johan Scheps
- Eric Dikeb
- Jan Ligthart
- Theo van den Burch
[bewerken] Externe links
Referenties
|
| Wijken van Den Haag |  |
|---|---|
|
Archipelbuurt · Belgisch Park · Benoordenhout · Bezuidenhout · Binckhorst · Bohemen en Meer en Bos · Bomen- en Bloemenbuurt · Bouwlust · Duindorp · Duinzigt · Geuzen- en Statenkwartier · Haagse Bos · Houtwijk · Kraayenstein · Kijkduin · Laakkwartier · Leidschenveen · Leyenburg · Loosduinen · Mariahoeve en Marlot · Moerwijk · Molenwijk · Ockenburg · Oude Centrum · Regentessekwartier · Rivierenbuurt · Rustenburg/Oostbroek · Scheveningen-Dorp · Schilderswijk · Spoorwijk · Statenkwartier · Stationsbuurt · Transvaal · Valkenboskwartier · Vogelwijk · Vrederust · Vruchtenbuurt · Waldeck · Wateringse Veld · Westbroekpark en Duttendel · Willemspark · Ypenburg · Zeeheldenkwartier · Zorgvliet · Zuiderpark |
