Noordwijk (Zuid-Holland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Noordwijk

Gemeente in Nederland

Situering

Provincie

Zuid-Holland

Coördinaten

52°15' NB 4°26' OL

Algemeen

Oppervlakte

51,53 km²

- land

35,46 km²

- water

16,07 km²

Inwoners (30 nov. 2009)

25.414^? (717/km²)

Hoofdplaats

Noordwijk

Belangrijke verkeersaders

N206

Politiek

Burgemeester (lijst)

Harry Groen

Economie

Gemiddeld inkomen (2006)

€ 15.000 per inw.

Gem. WOZ-waarde (2008)

€ 356.000

WW-uitkeringen (2007)

13 per 1000 inw.

Autobezit (2007)

446 per 1000 inw.

Overig

Postcode(s)

2200-2204

Netnummer(s)

071

CBS-code

0575

CBS-wijkindeling

zie wijken en buurten

Website

www.noordwijk.nl

Portaal

Nederland

Nachtfoto van de vuurtoren in Noordwijk aan Zee

De Vuurtoren van Noordwijk aan Zee bij daglicht

Noordwijk ( uitspraak (info·uitleg)), vroeger ook wel geschreven als: Northgo, Norwige, Nortic, Northge en Northeke, is een dorp en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt 25.414 inwoners (30 nov. 2009, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 51,53 km² (waarvan 16,12 km² water).

Inhoud

1 Kernen
- 1.1 Noordwijk aan Zee
- 1.2 Noordwijk-Binnen
2 Geschiedenis
3 Zetelverdeling gemeenteraad
4 Bereikbaarheid
5 Evenementen
6 Sport en recreatie
7 Geboren in Noordwijk
8 Begraven in Noordwijk
9 Inwoners en oud-inwoners
10 Bronnen, noten en/of referenties
11 Externe links

[bewerken] Kernen

De gemeente bestaat uit twee kernen, die van elkaar gescheiden zijn door een groenstrook.

Noordwijk aan Zee, vanouds een vissersdorp, is tegenwoordig een badplaats met een lange kuststrook.
Noordwijk-Binnen straalt in de oude kern nog de rust uit van vroeger eeuwen. In 1992 is de oude dorpskern aangewezen als beschermd dorpsgezicht op grond van de Monumentenwet.

Naast deze twee kernen is er nog De Klei, een buurtschap ten zuiden van Noordwijk-Binnen. Ook Langevelderslag wordt tot Noordwijk gerekend.

[bewerken] Noordwijk aan Zee

Noordwijk aan Zee werd gesticht toen rond 1200 de eerste vissers zich in de duinen van Noordwijk vestigden. Tot begin 19e eeuw is de visserij de belangrijkste vorm van inkomsten gebleven.

Later begon de bevolking zich steeds meer op het toerisme te richten. Heden ten dage vinden per jaar ruim 1.000.000 overnachtingen plaats in Noordwijk aan Zee. Het Nederlands Elftal gebruikt het in Noordwijk aan Zee gelegen hotel Huis ter Duin voor overnachtingen tijdens bijeenkomsten. Noordwijk aan Zee heeft een vuurtoren en een KNRM reddingsstation. Verder bevindt zich in Noordwijk aan Zee een hervormde kerk (1647) met kansel uit de 17e eeuw.

Noordwijk aan Zee is momenteel een van de rijkste stukjes Nederland; het staat op de 12e plaats in de lijst van de top 50 rijkste wijken van Nederland. Zo had biermagnaat Freddy Heineken er een villa laten bouwen met karakteristieke groene daken. De precariobelasting in Noordwijk is de hoogste van heel Nederland.

Een klein deel van de autochtone bevolking van Noordwijk aan Zee spreekt (vanouds) Noordwijks, een zeer oorspronkelijk Hollands dialect dat sterk herinnert aan o.m. het Katwijks en het Schevenings.

[bewerken] Noordwijk-Binnen

Noordwijk-Binnen werd in vroegere tijden vooral gekenmerkt door het werk in de bloembollenteelt. Het grondgebied van Noordwijk bestaat nog steeds voor een groot deel uit geestgronden. Samen met omliggende gemeenten wordt hierdoor de Bollenstreek gevormd.

De marteling van priester Jeroen in 856 door binnengevallen Noormannen heeft ervoor gezorgd dat Noordwijk-Binnen in 1429 door de bisschop van Aartsbisdom Utrecht officieel tot bedevaartplaats is verheven. De katholieke en protestantse kerken van Noordwijk-Binnen dragen zijn naam.

In 1450 vond in Noordwijk-Binnen een grote brand plaats.

In de uit de 15e eeuw daterende kerk, met driebeukige schip, van Sint Jeroen, staat een hardstenen doopvont met gebeeldhouwde koppen, een preekstoel (uit het midden van de 17e eeuw), een herenbank (1751), een marmeren grafmonument van Dousa (1792) en een ingebouwde toren uit 1320. Op 27 augustus 2005 werd in deze kerk het kerkelijk huwelijk tussen Pieter-Christiaan en Anita van Eijk voltrokken.

In de gemeente Noordwijk is ESTEC gevestigd, een Europees centrum voor ruimteonderzoek en technologie, de grootste vestiging van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Het bezoekerscentrum van ESTEC, Space Expo, is een grote ruimtevaarttentoonstelling. De ESTEC ligt ver buiten de bebouwde kom van Noordwijk en grenst aan de Katwijkse wijk Rijnsoever.

Tussen Noordwijk aan Zee en de Langevelderslag ligt, ter hoogte van Noordwijkerhout, ontvangststation Radio Nora.

[bewerken] Geschiedenis

Noordwijk telt 74 rijksmonumenten.

[bewerken] Eerste bewoning

De eerste sporen van bewoning van Noordwijk zijn gedateerd op ca. 2000 jaar voor Christus.

Noordwijk aan Zee kende zijn eerste echte bewoners omstreeks 1200. Dit waren vermoedelijk vissers.

Op 1 april 1398 verleende graaf Albrecht van Beieren op verzoek van enkele bewoners aan Noordwijk stadsrechten, maar op 12 maart 1399 trok hij de verlening weer in met als reden dat de aanvragers niet gerechtigd waren tot dit verzoek. Het gevolg hiervan was dat er nooit stadsmuren en poorten gebouwd zijn. Noordwijk behield wel zijn status van ambachtsheerlijkheid.^[1]

[bewerken] Sint Jeroen

In 847 kwam een Schotse Benedictijnse monnik, genaamd Jeroen van Noordwijk, naar Noordwijk. Hij bouwde een kapel en deed missiewerk. In 856 werd hij gevangen genomen door de Noormannen en gemarteld. Op 17 augustus 856 werd hij onthoofd. Na zijn dood stichtte men rond 980 een Romaanse kapel ter ere van hem. Deze kapel werd kort daarop een bedevaartsoord.

In 1303 werd deze kapel vervangen door een grote stenen kerk. Dit was de voorloper van de huidige Sint Jeroenskerk. In 1429 werd Noordwijk officieel door de Bisschop van Utrecht tot bedevaartsoord verheven. Het belangrijkste relikwie was de schedel van Sint Jeroen.

In 1450 werd de kerk verwoest na een grote brand. In de de 16e eeuw kwam er door de Reformatie een einde aan het bestaan van Noordwijk als bedevaartsoord. De schedel van Sint Jeroen is sindsdien spoorloos. Volgens de overlevering moet zijn schedel in de kerk begraven liggen, maar niemand weet waar. In 1983 werd in de kerk een schedel opgegraven, maar onderzoek heeft aangetoond dat deze schedel van een jonge man was geweest, en dus zeker niet van Jeroen.

[bewerken] Visserij

Noordwijk had in 1474 een vloot van 38 schepen. De vloot met zogenaamde bomschuiten voer uit vanaf het strand. Men ving met name haring, kabeljauw, schelvis, wijting en schol. In 1913 voer voor de laatste maal een bomschuit uit.

Ook Noordwijk-Binnen profiteerde van de visserij door de zogenaamde lijnbanen. Met de lijnbanen werd touw gemaakt.

[bewerken] Bloembollen- en kruidenteelt

In de 18e en 19e eeuw werden in Noordwijk-Binnen kruiden geteeld. Noordwijk-Binnen was het belangrijkste kruidencentrum van Nederland. De kruiden werden verhandeld in Amsterdam en gebruikt voor medicinale toepassingen. Door de opkomst van chemisch bereide geneesmiddelen verdween tegen het einde van de 19e eeuw de kruidenteelt.

Ook bleek in 1880 dat op de zandbodem van Noordwijk zich uitstekend leent voor bloembollenteelt. In totaal vestigde zich in korte tijd 250 bloembollenkwekers in Noordwijk. Hierdoor werd er veel duinzand afgegraven. Er werden met name tulpen, narcissen en gladiolen verbouwd.

[bewerken] Bijnamen

Er zijn nog veel Noordwijkers met een bijnaam. De bijnamen werden vroeger gebruikt om onderscheid tussen verschillende personen te maken of als scheldnaam. In Noordwijk is een uitgebreid boek verschenen, waarvan de tweede en laatste druk nog verkrijgbaar is. Zie ook: bijnaam.

[bewerken] Badplaats

In 1866 werd Noordwijk een badplaats. Omdat het zeewater medicinale werking scheen te hebben kwamen er mensen met een koetsje een dagje naar het strand. Ook werd in deze tijd de eerste paal van Huis ter Duin geslagen. Tegenwoordig is Noordwijk de nummer drie badplaats van Nederland.

[bewerken] Zetelverdeling gemeenteraad

PvdA/GroenLinks/D66, 4 zetels
VVD, 4 zetels
CDA, 3 zetels
WenS, 2 zetels
JES, 2 zetels
Verenigd Noordwijk, 2 zetels
Noordwijk Totaal, 1 zetel
ChristenUnie, 1 zetel

[bewerken] Bereikbaarheid

Noordwijk en omgeving

Gemeentegrenzen

Wijkgrenzen

Buurtgrenzen

Autosnelweg

Secundaire weg

Spoorweg

██ Geselecteerde gemeente

██ Bebouwd gebied

██ Bos of park

██ Binnenwater, rivier of kanaal

Noordwijk ligt aan de N206 en vlak bij de A44 en kent directe busverbindingen naar onder andere Leiden, Den Haag, Haarlem, Katwijk en Nieuw-Vennep. Daarnaast is de planning dat de RijnGouwelijn Noordwijk zal aandoen^[2].

[bewerken] Evenementen

Vanuit Noordwijk start het jaarlijkse bloemencorso naar Haarlem.
De derde maandag in juni tot en met de daaropvolgende zondag vindt het Schilderfestival Noordwijk plaats.
In augustus wordt elk jaar een kortebaandraverij verreden op de Koningin Wilhelmina Boulevard.
Noordwijk heeft sinds 1997 een jaarlijks zomerfestival: Opera aan Zee.

[bewerken] Sport en recreatie

Door Noordwijk loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook North Sea Trail of Hollands Kustpad geheten. De E9 loopt langs de kust van Portugal naar de Baltische staten.

Noordwijk telt twee voetbalclubs genaamd VV SJC en VV Noordwijk. Verder zijn er in het dorp onder meer een korfbalvereniging (CKV FLUKS), een basketbalclub (MSV) Nederlands amateurkampioen 2005 en 2008 bij de heren en een hockeyclub (NHC).

De gemeente telt maar liefst drie muziekverenigingen: Crescendo, Echo der Duinen en Excelsior.

Sinds 2007 organiseert st. poppodium Noordwijk een aantal kleinere festivals met populaire muziek in Noordwijk. Waaronder Jobpop (tijdens de oranjefeesten in Noordwijk-binnen) en puinpop, wat ieder jaar in oktober plaats vindt. De festivals zijn een tussenfase omdat de stichting sinds 2 jaar geen podiumzaal meer ter beschikking heeft.

[bewerken] Geboren in Noordwijk

Janus Dousa (Jan van der Does) (1545-1604), humanist, politicus en dichter
Elie Luzac (1721–1796), rechtsgeleerde, publicist en boekverkoper
J.J. Salverda de Grave (1863-1946) taalkundige, literatuurhistoricus en hoogleraar Italiaans
Henriette Roland Holst (1869-1952), dichteres en socialiste
Rudolf Tappenbeck (1898-1944), mede-directeur van Huis ter Duin, radio-pionier en verzetsstrijder.^[3]
Daniël Noteboom (1910-1932), schaker
Margriet de Moor (1941), schrijver
Leo van der Zalm (1942-2002), Nederlands dichter
Carla van der Does (1957), triatlete
Joris Putman (1984), acteur

[bewerken] Begraven in Noordwijk

Maria Montessori (1870-1952), Italiaans arts en pedagoge
Freddy Heineken (1923-2002), directeur van bierbrouwerij "Heineken"

[bewerken] Inwoners en oud-inwoners

Bekende Nederlanders die tijdelijk of langer in Noordwijk hebben gewoond of nog steeds wonen zijn o.a.:

Corrie van Gorp, actrice
Pia Beck (1925-2009), pianiste
Louis van Gaal, voetbaltrainer
Freddy Heineken (1923-2002), voormalig directeur van gelijknamige bierbrouwerij
Joris Putman , acteur
Theo Saat, voormalig topatleet en ondernemer
Joris Voorhoeve, oud-minister
Ralph Inbar (1938-2004), presentator
Marinus Heijnes (1888-1963), kunstschilder

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Voetnoten:

Literatuur:

J. Kloos (1928). Noordwijk in den loop der eeuwen. Reprint: Noordwijk, Buijze Boek, 1986.
Ton Meijer en Cees van der Niet. "Noordwijkse bijnamen". De eerste en tweede druk hebben een andere titel, namelijk: "Noordwijkers bij naam en toenaam" en " NOORDWIJKERS Van 'Aai Toek(ie) tot Dirk 'de Zoute' " : (2e druk, 2005)