Werkendam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Werkendam

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Noord-Brabant
Algemeen
Oppervlakte	121,73 km²
- land	104,71 km²
- water	17,02 km²
Inwoners (30 nov. 2009)	26.383? (252/km²)
Hoofdplaats	Werkendam
Belangrijke verkeersaders	A27, N283, N322
Politiek
Burgemeester (lijst)	Carla Breuer (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 13.200 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 258.000
WW-uitkeringen (2007)	10 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	442 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	4250-4255, 4270-4273
Netnummer(s)	0183
CBS-code	0870
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Website	www.werkendam.nl
Portaal    Nederland

Werkendam (Brabants: Wérkendèm)( uitspraak (info·uitleg)) is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant, gelegen in de streek land van Altena. De gemeente telt 26.383 inwoners (30 nov. 2009, bron: CBS), waarvan er 11.426 (2008) in het dorp Werkendam wonen, en heeft een oppervlakte van 124,68 km² (waarvan 13,60 km² water). De gemeente Werkendam wordt begrensd door de rivier de Merwede in het noorden, de rivier de Nieuwe Merwede en de Biesbosch in het westen, de gemeente Drimmelen in het zuidwesten, de rivier de Amer in het zuiden, de gemeente Aalburg in het zuidoosten, en de gemeente Woudrichem in het oosten. De gemeente wordt doorsneden door de rijksweg A27 (Utrecht-Breda).

Inhoud 1 Geschiedenis 2 Bestuur 3 Kenmerken 4 Demografie 4.1 Inwoners 4.2 Godsdienst 5 Monumenten en bezienswaardigheden 6 Recreatie 7 Musea 8 Sport 9 Gemeenteraad 10 Wijken in kern Werkendam 10.1 Centrum 10.2 't Laantje 10.3 Burchtpolder 10.4 Vervoornepolder Noord 10.5 Vervoornepolder Zuid 10.6 Vierlaan 10.7 Welgelegen Oost en West 10.8 Werkensepolder 10.9 De Schans Noord en Zuid 10.10 Bedrijventerreinen 11 Openbaar vervoer 12 Media 13 Aangrenzende gemeenten 14 Geboren 15 Externe link

[bewerken] Geschiedenis

Werkendam 

De naam zegt het al: Werkendam is de afdamming van het riviertje de Werken. Het plaatsje had de bijnaam vrouwenhemel, omdat de mannen veel aan het werk waren in de Biesbosch. Als onderdeel van de grote waterbouwkundige werken in de Grote Zuid-Hollandse Waard vindt omstreeks 1230 de afdamming plaats. Voor die tijd bevond zich al een nederzetting op die plaats, met de naam Wirkenemunde, voor het eerst vermeld in 1064. De heerlijkheid Werkendam valt niet onder Altena, maar rechtstreeks onder de baljuw van Zuid-Holland in Dordrecht, evenals de kerkelijke goederen der parochie. Een bekende gebeurtenis is de brand in het dan reeds gereformeerde dorp in 1641, waarin 81 huizen in Werkendam ten prooi vallen aan de branden. Naast dorpbranden heeft Werkendam in de 17e eeuw veel te lijden gehad onder pest en overstromingen. De bevolking leeft van de rivier. Schippers, beurtvaarders en vissers vinden er hun bestaan, en later zijn er veel griendwerkers in de Biesbosch. Aan hen dankt Werkendam de naam 'de Vrouwenhemel', aangezien vele mannen de gehele week in de Biesbosch verbleven. Tot in de 20e eeuw was Werkendam een ware doolhof van havens, kanalen en waterwegen. Deze zijn nu alle gedempt, aangezien ze in openbare riolen waren veranderd. Toch zijn veel Werkendammers van mening dat, achteraf gezien, het opknappen van de waterwegen wellicht een betere oplossing zou zijn geweest. Op die manier zou de aloude identiteit van Werkendam als "het Giethoorn van Brabant" bewaard zijn gebleven. Werkendam heeft tegenwoordig een naam opgebouwd op het terrein van de weg- en waterwerken. Ir. A.A. Mussert, ingenieur en later oprichter c.q. leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB), werd in 1894 in Werkendam geboren.

Sleeuwijk 

Sleeuwijk maakt historisch gezien deel uit van het Land van Heusden en Altena, en werd bestuurd vanuit Woudrichem. De oudste vermelding van Sleeuwijk dateert uit 1266. Sleeuwijk dankt zijn betekenis vooral aan het veer naar Gorinchem. Tot de bouw van de Merwedebrug was het een komen en gaan van de veerboot. De Merwedebrug is sinds de jaren '60 de belangrijkste verkeersader tussen Utrecht en Noord-Brabant. Anno 2007 is de brug de schrik van veel automobilisten; er staan dagelijks lange files.

Nieuwendijk 

Nieuwendijk is ontstaan uit een aantal dijkwoningen nabij De Drie Sluizen, een oud sluizencomplex dat als afwatering van het riviertje de Alm diende. Het dorp heeft tijdens de Watersnood van 1953 veel te lijden gehad.

Hank 

Over de betekenis van de naam Hank is veel gefantaseerd. Soldaten zouden er zijn blijven hangen of vissers hebben er hun netten gehangen. Een hang of hank is ook een doodlopende kreek in de buitengronden langs grote rivieren. Met Nieuwendijk behoort Hank tot de jongste dorpen in het Land van Heusden en Altena. De bedijkingen na de Sint Elisabethsvloed resulteren in een aantal polders, zoals het Nieuwland van Altena en de Dussense Polder, waar aan de buitendijk de eerste bebouwing te vinden is. Hank heette in de volksmond de Mariapolder. Het dorp werd in 1953 zwaar geteisterd door de Watersnood van 1953.

Dussen 

Het dorp Dussen bestaat eigenlijk uit drie voormalige heerlijkheden: Munsterkerk, Muilkerk en Heer Aartswaarde. Heer Aartswaarde is in de Sint Elisabethsvloed door de golven verzwolgen. Munsterkerk ligt ten zuiden van het riviertje de Dussen, en Muilkerk ten noorden ervan. De oudste schriftelijke vermeldingen stammen uit 1276 (Mulekerke) en 1330 (Munsterkerk). De naam Munsterkerk duidt op een klooster. Opvallend in Dussen is het fraaie kasteel, het domein van de Heren van Munsterkerk, die zich graag de Heren van Dussen noemden. Daar waren de Heren van Muilkerk niet blij mee. Merkwaardig is de ligging van het kasteel: strikt genomen zou het zich op grondgebied van Muilkerk bevinden.

[bewerken] Bestuur

Werkendam, Sleeuwijk, Munsterkerk en Muilkerk hadden tot 1811 allen een eigen dorpsbestuur van schout en schepenen. Nieuwendijk viel zelfs onder drie schepenbanken. In 1810 vallen zowel Munster- en Muilkerk onder een nieuw bestuur in Dussen. In 1879 worden een aantal gemeenten samengevoegd, wat betekent dat Nieuwendijk nu eindelijk onder één bestuur komt: dat van de gemeente Almkerk (tegenwoordig deel van de gemeente Woudrichem). De jaren daarna zijn er nog een aantal herindelingen, maar de grootste operatie is die in 1973. Nieuwendijk gaat dan niet met Almkerk mee naar Woudrichem, maar komt bij de gemeente Werkendam, in 1997 volgt ook Dussen.

[bewerken] Kenmerken

Werkendam is de grootste plaats en het commerciële centrum van het Land van Heusden en Altena. De overige dorpskernen van de gemeente zijn Sleeuwijk, Nieuwendijk, Hank en Dussen. Daarnaast behoren ook de buurtschappen De Werken, Kievitswaard, Steurgat, De Schans, Vijcie, Buurtje, Kille, 't Zand, Peerenboom, Vierbannen, Hill, De Baan en Korn tot de gemeente. Werkendam is een plattelandsgemeente en een groot gedeelte van de Biesbosch, vroeger een zoetwatergetijden-gebied dat zijn weerga niet kent in West-Europa, behoort tot haar grondgebied. Tegenwoordig is dit woeste gebied "getemd", en is de invloed van de getijden bijna verdwenen. Naast bedrijvigheid in de landbouwsector is Werkendam vooral bekend als thuishaven van een grote binnenvaartvloot en als vestigingsplaats van diverse bedrijven in de weg- en waterbouwkundige sector. Deze bedrijven zijn ontstaan als gevolg van de vroegere griend- en rietcultuur in de Biesbosch, en zijn nu wereldwijd actief in onder andere het baggerwerk.

[bewerken] Demografie

[bewerken] Inwoners

• Gemeente Werkendam: 26.518
• Werkendam: 11.426
• Sleeuwijk: 5421
• Hank: 3824
• Nieuwendijk: 3438
• Dussen: 2403

[bewerken] Godsdienst

Werkendam behoort historisch gezien tot Zuid-Holland. Ook tegenwoordig wordt Werkendam als een buitenbeentje gezien in Noord-Brabant, zeker op het gebied van religie. Er zijn in Werkendam vrijwel geen rooms-katholieke christenen te vinden, en het dorp is nog enigszins een protestants bolwerk, hoewel een groot gedeelte van de bevolking inmiddels bestaat uit zogenaamde 'import'. Als men vanuit Werkendam naar het zuiden gaat neemt het percentage gereformeerden langzaam af, en het percentage katholieken toe. Dussen en Hank zijn al goeddeels rooms-katholiek, als men dan verder zuidwaarts gaat en het Land van Heusden en Altena verlaat worden de protestanten erg zeldzaam.

[bewerken] Monumenten en bezienswaardigheden

• Kasteel Dussen : Dussen beschikt al sinds 1331 over een eigen kasteel. In 1378 werd door Arend van Arkel een nieuw kasteel gebouwd, dat in het Hollands-Brabants grensgebied lag en voor die tijd zeer modern werd aangelegd. In de Tweede Wereldoorlog werd het kasteel zwaar beschadigd. Na de restauratie in 1953 deed het kasteel lange tijd dienst als gemeentehuis van de nu opgeheven gemeente Dussen. Een van de bekendste bewoners van het kasteel was Rolina Solingar, een bijzonder excentrieke vrouw. Ze liet zich gedurende de nacht bewaken door zes mannen uit het dorp Dussen, die in de galerij de wacht moesten houden. Voor haar ezel was een torenkamer beschikbaar. De schrijver Antoon Coolen schreef over haar het boek De Vrouw met de Zes Slapers.

• Watermolens : In een waterrijk gebied horen uiteraard watermolens thuis. In Dussen bevindt zich een wipwatermolen uit 1795. In Hank vinden we de Zuid-Hollandse Molen, een achtkantige watermolen met scheprad, die dateert van 1791. Verder staat in Werkendam de Vervoorne Molen, een achthoekige molen, en vlakbij de Tol in Sleeuwijk de Uitwijkse of Uppelse molen, een rond 1700 gebouwde wipwatermolen. Een andere bezienswaardigheid is de rivier de Merwede, de drukstbevaren rivier van Europa, die vanaf de dijk tussen Werkendam en Sleeuwijk mooi te zien is. Een uitzichtheuvel aan de noordkant van spaarbekken Petrusplaat biedt een prachtig panorama over een deel van de Biesbosch en de daarin gelegen spaarbekkens. Langs de binnendijken staan veel mooie, oude boerderijen.

[bewerken] Recreatie

Er zijn veel mogelijkheden om vanuit de jachthavens in Hank en Werkendam de Biesbosch in te trekken. Hank beschikt over een 100 hectare groot recreatiepark, Natuurrecreatiepark De Brabantse Biesbosch, waar alle vormen van watersport beoefend kunnen worden. Over het grondgebied van de gemeente lopen enkele fietsroutes, en er zijn in de Biesbosch een paar mooie wandelroutes. De Biesbosch is vooral geschikt om per boot te verkennen.

Er zijn mogelijkheden per rondvaartboot, maar ook met een eigen roeiboot of kano valt er veel te ontdekken. Aan de rand van het Nationaal Park de Biesbosch bevindt zich het bekende Biesboschmuseum, waar men kan genieten van meer dan vijf eeuwen geschiedenis van deze eertijds grootste zoetwaterdelta van West-Europa. Er wordt in het museum aandacht besteed aan de jacht, de visserij, de griend- en rietcultuur en de geschiedenis. Ook het verzet in de Tweede Wereldoorlog in de Biesbosch komt uitgebreid aan bod.

[bewerken] Musea

• Biesboschmuseum

[bewerken] Sport

In Werkendam zijn een aantal nationaal bekende sportverenigingen gevestigd. Dit zijn de voetbalvereniging Kozakken Boys en de basketbalvereniging Virtus. Kozakken Boys speelt al jarenlang op het hoogste niveau van het amateurvoetbal, de Hoofdklasse. De club heeft al enkele kampioenschappen in de Hoofdklasse op zijn naam staan. De basketbalclub Virtus is momenteel geen hoogvlieger, maar heeft wel jarenlang in de Eredivisie gespeeld. Zij waren daarin beter bekend als Image Center Werkendam. Het grootste succes van deze ex-profclub was de winst van de Nederlandse beker. Als gevolg van een financiële malaise, onder meer wegens een gebrek aan sponsorgeld, is de professionele tak van de basketbalvereniging gedwongen geweest zichzelf op te heffen.

[bewerken] Gemeenteraad

• CDA 7 zetels
• Stuurgroep Dorpsbelang Combinatie SDC 6 zetels
• PvdA 3 zetels
• SGP 3 zetels
• ChristenUnie 1 zetel
• Fractie du Burck 1 zetel (afsplitsing PvdA)

[bewerken] Wijken in kern Werkendam

[bewerken] Centrum

Het centrum van Werkendam bevat op de Hoogstraat een flink aantal historische panden. Hier staan grote panden van de vroegere oude griendbaronnen, doktoren en andere welgestelden. Nu zijn het winkels met bovenwoningen. De slechte panden worden afgebroken en maken plaats voor nieuwbouw in stijl. Zoals de nieuw te bouwen HEMA vestiging met appartementen. Het centrum kent ook de oude buurten Zevenhuizen en 'T Slik. Zevenhuizen bestaat uit smalle stegen met negentiende eeuwse arbeiderswoningen. "T Slik herbergt historische panden, waaronder het Andries Visserhuis en een aantal recente appartementengebouwen, een bibliotheek, weekmarkt en winkels. Het centrum van Werkendam heeft de laatste jaren een metamorfose ondergaan en dijt steeds verder uit. De komende jaren staan gebieden "de Burcht" en het Plein op het programma voor nieuwbouw en renovatie. Het centrum van Werkendam vervult een regionale functie voor het omliggende gebied.

[bewerken] 't Laantje

Deze wijk is gelegen direct naast het centrum en aan de oude begraafplaats en het meertje Kerkewiel. De wijk bestaat voornamelijk uit woningen uit de jaren '30. Het complex 'de Altenaer' (op de plaats van de oude bibliotheek) uit 2003 is ook hier gelegen en omvat 55 appartementen. Het oude verzorgingshuis 'Goezate' uit de jaren '60 maakt binnenkort plaats voor 48 appartementen. Het Hertenkamp en het oorlogsmonument zijn ook in deze wijk gelegen.

[bewerken] Burchtpolder

Plaatselijk bekend als "de Uitbreiding" is de eerste wijk gebouwd na de Tweede Wereldoorlog. Er staan vooral rijtjeshuizen in de sociale huursector. De wijk is op te splitsen in 3 zones. De middelste zone is het oudst, de westelijke zone bevat onder andere een schippersinternaat, park en een aantal nieuwe appartementengebouwen. Ten oosten van de Sigmondstraat staan onder andere de bekende 'ploegmakershuizen' uit de jaren '50. De wijk kent een vestiging van de C1000.

[bewerken] Vervoornepolder Noord

Deze wijk omvat woningen uit de late jaren '50 en jaren '60. Aan de zuidzijde wordt ze begrensd door de Sportlaan. In het noorden door de Werkensedijk. In de wijk is een kinderboerderij gelegen. In deze wijk zijn geen winkels gevestigd.

[bewerken] Vervoornepolder Zuid

Deze wijk ligt tussen de Sportlaan (noorden) en Dijkgraaf den Dekkerweg (zuiden), Borcharenweg (oosten) en de Raadhuislaan (westen). De wijk is gebouwd van 1967 tot 1977 en omvat veel rijtjeshuizen, typische jaren '70 bungalows, 2 onder 1 kapwoningen. De komende jaren wordt begonnen met de sloop van enkele woonblokken om plaats te maken voor appartementen en patiowoningen. Het sportpark "Werkina" (tennis, zwembad, beachvolleybal, ijsbaan), wordt over enkele jaren verplaatst naar de rand van Werkendam. Op deze plaats verrijzen dan circa 150-200 woningen. Verder kent de wijk een sporthal en een vestiging van de Aldi.

[bewerken] Vierlaan

Deze wijk bestaat uit vier lanen die hoofdverbindingen vormen tussen verschillende andere wijken (van Randwijklaan, Sportlaan, Raadhuislaan en Wilgenlaan). Deze woningen stammen uit voornamelijk eind jaren '70. Echter het in het hart van deze lanen lag vroeger het voetbalcomplex van de Kozakken Boys. Dit is verplaatst naar de rand van Werkendam. Op de plek van dit complex zijn vanaf 2003 verrezen: 2 nieuwe basisscholen, verzorgingshuis, raadhuis, medisch dienstencentrum 'de Doktershoek' en circa 140 appartementen. Alles in een moderne stedelijke uitstraling.

[bewerken] Welgelegen Oost en West

Het oostelijke gedeelte van deze wijk is gebouwd vanaf circa 1977 en het westelijk gedeelte vanaf circa 1981. In 1991 was de hele polder Welgelegen volgebouwd. Het kent de typische woonerven-bebouwing en veel groen. Er wonen veel gezinnen met kinderen. De wijk is dan ook erg geliefd bij jonge ouders. Er zijn veel speelplaatsen aanwezig.

[bewerken] Werkensepolder

Deze wijk is in fases gebouwd vanaf halverwege jaren '90 en ligt aan de noordkant van Werkendam. De wijk kenmerkt zich door een mix van koop- en huur en laagbouw en gestapelde bouw. Sinds 2 jaar heeft de wijk een basisschool gevestigd aan de Koelemaaier. Sinds enige jaren is de wijk ook ontsloten middels een nieuwe randweg (Lange Wiep) naar de oostkant van Werkendam. Momenteel wordt een begin gemaakt met de bouw van de laatste 200 woningen. Aansluitend aan de wijk ligt sportpark 'de Zwaaier'

[bewerken] De Schans Noord en Zuid

In het structuurplan is als volgende bouwlocatie aangewezen het gebied ten oosten van begraafplaats "Borcharenweg". De wijk de Schans-Zuid ligt dan tussen de Schans, Dijkgraaf den Dekkerweg, en de Schenkeldijk. Dit plan wordt de komende jaren uitgewerkt.

[bewerken] Bedrijventerreinen

• Beatrixhaven
• Biesboschhaven
• Bruine Kilhaven I t/m IV (fase V is nu bouwrijp)
• Steurgat
• Bandijk
• Regionaal bedrijventerrein (uitgifte start in 2011)

Anno 2009 loopt een onderzoek om achter bedrijventerrein Bandijk een derde industriehaven aan te leggen. De huidige havens kampen met ruimtegebrek. Deze oplossing is op korte termijn beschikbaar. Voor de langere termijn is eventueel een vierde haven nabij het te verbreden Steurgat een optie. Deze wordt mogelijk verbreedt in het kader van ruimte voor water.

[bewerken] Openbaar vervoer

Buurtbus 231 van Veolia Transport Nederland rijdt van Station Dordrecht via Werkendam en Sleeuwijk Tol (met aansluiting op de Brabantliner) naar Station Gorinchem. Buurtbus 230 rijdt van Werkendam via Sleeuwijk Tol naar Station Gorinchem. Beide rijden 7 dagen per week tot ongeveer 21.30 eenmaal per uur. In de ochtendspits elk half uur. Vanaf de Tol rijden Veolia lijnen 400 en 401 7 dagen per week naar Utrecht, Breda en Oosterhout. Buslijn 121 (Gorinchem - 's-Hertogenbosch rijdt hier ook)

Er is een veerdienst naar Boven-Hardinxveld en Dordrecht.

In 2009 wordt onderzoek gedaan naar de spoorlijn Breda-Utrecht, waar in Werkendam mogelijk een station komt waar sprinters gaan rijden naar Utrecht en Breda en tussengelegen stations. Voorlopig wordt deze spoorlijn aangelegd na de verbreding van de snelweg A27 waar in 2013 mee wordt begonnen. De spoorlijn zou dan vanaf 2018 kunnen worden aangelegd.

[bewerken] Media

Radio A-FM is de lokale omroep voor de gemeente Werkendam. Sinds 2005 zendt deze omroep uit met programma's en nieuws voor de inwoners van de vijf kernen van de gemeente. Radio A-FM is te ontvangen in heel Altena op 107.8 FM en op de kabel binnen de gemeente Werkendam op 102.0 FM. Het studiocomplex van A-FM is te vinden in Hank.

De gemeente Werkendam kent een aantal huis-aan-huis kranten:

• Altena Nieuws [elke donderdag]
• Nieuwsblad [elke donderdag]
• Het Kontakt [elke woensdag]
• De stad Gorinchem [elke dinsdag]
• Gorinchems Nieuwsblad [elke woensdag, enkel in Sleeuwijk]

• Brabants Dagblad editie Land van Altena [6 dagen per week]

[bewerken] Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
	Hardinxveld-Giessendam (ZH)	Gorinchem (ZH)
Dordrecht (ZH)		Woudrichem Aalburg
Drimmelen	Geertruidenberg	Waalwijk

[bewerken] Geboren

• Niels Vorthoren (21 februari 1988), voetballer
• Anton Adriaan Mussert (11 mei 1894 – Den Haag, 7 mei 1946),ingenieur, politicus, oprichter en leider van de Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland (NSB)

[bewerken] Externe link

• VVV Werkendam

Gemeente Werkendam
Kernen: Dussen · Hank · Nieuwendijk · Sleeuwijk · Werkendam

Gemeenten van provincie Noord-Brabant

Aalburg · Alphen-Chaam · Asten · Baarle-Nassau · Bergeijk · Bergen op Zoom · Bernheze · Best · Bladel · Boekel · Boxmeer · Boxtel · Breda · Cranendonck · Cuijk · Deurne · Dongen · Drimmelen · Eersel · Eindhoven · Etten-Leur · Geertruidenberg · Geldrop-Mierlo · Gemert-Bakel · Gilze en Rijen · Goirle · Grave · Haaren · Halderberge · Heeze-Leende · Helmond · 's-Hertogenbosch · Heusden · Hilvarenbeek · Laarbeek · Landerd · Lith · Loon op Zand · Maasdonk · Mill en Sint Hubert · Moerdijk · Nuenen, Gerwen en Nederwetten · Oirschot · Oisterwijk · Oosterhout · Oss · Reusel-De Mierden · Roosendaal · Rucphen · Schijndel · Sint Anthonis · Sint-Michielsgestel · Sint-Oedenrode · Someren · Son en Breugel · Steenbergen · Tilburg · Uden · Valkenswaard · Veghel · Veldhoven · Vught · Waalre · Waalwijk · Werkendam · Woensdrecht · Woudrichem · Zundert Nederland · Provincies · Gemeenten