17e eeuw

Eeuwen:	16e eeuw · 17e eeuw · 18e eeuw
Decennia:	<- 1600-1609 1610-1619 1620-1629 1630-1639 1640-1649 1650-1659 1660-1669 1670-1679 1680-1689 1690-1699 ->

De 17e eeuw (van de christelijke jaartelling) is de 17e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 1601 tot en met 1700.

[bewerken] Belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen

Het VOC-huis
(tegenwoordig Bushuis genaamd)

Uitvinding Jacobsstaf

Opkomst en bloeitijd van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC)
Walvisvaart bij Spitsbergen. De Noordsche Compagnie en later ook particuliere reders uit De Rijp roeien de kolonie Groenlandse walvissen daar bijna uit. In het walvisstation Smeerenburg wordt uit het walvisvet traan gekookt.
Drie Engelse oorlogen maken duidelijk, waar in de komende eeuwen de heerschappij op de zeeën zal berusten.
De uitvinding van de Jacobsstaf verbetert de navigatie op zee.
De oostkust van Noord-Amerika wordt gekoloniseerd. DE Fransen in het noorden rond de Sint-Laurensrivier, daaronder de Engelsen in Maryland en Virginia Aan de Hudsonrivier stichten de West-Indische Compagnie de kolonie Nieuw-Nederland

de Nederlanders in Nieuw Nedeerland, dat in 1667 overgaat in Engelse handen.

Tweede helft van de Tachtigjarige Oorlog. Het gaat niet meer om de onafhankelijkheid, maar om de grenzen van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
In de Republiek is gewetensvrijheid vastgelegd in de Unie van Utrecht. Maar de uiting van afwijkende meningen vooral op godsdienstig gebied wordt steeds moeilijker gemaakt. De Arminianen worden vervolgd, alsook de Doopsgezinden en de Spinozisten.
In Groningen en Drenthe wordt begonnen met ontveningen.

De Dertigjarige Oorlog tussen het protestantse noorden van Europa en het katholieke zuiden, maakt van Duitsland een groot kerkhof.
Engeland wordt geregeerd door het Schotse Huis Stuart. De koningen uit dit Huis komen regelmatig in conflict met het parlement vanwege hun katholieke en autocratische neigingen.Uiteindelijk wordt de Nederlandse stadhouder Willem III van Oranje-Nassau uitgenodigd om het eiland als constitutioneel vorst te besturen, samen met zijn vrouw Mary Stuart.
Zweden wordt een Europese grootmacht, met territoria in het huidige Rusland, Finland, Duitsland, Estland en Letland. Er is zelfs enige jaren een nederzetting in Amerika: Nieuw-Zweden.
Rusland krijgt na de Tijd der troebelen een nieuwe dynastie: het Huis Romanov.
Frankrijk ontwikkelt zich onder de Bourbons tot een absolute monarchie. De adel verliest haar land en haar macht, en verwordt tot een geldverslindende hofadel. Het protestantisme wordt na de intrekking van het Edict van Nantes onderdrukt en verjaagd. De buitenlandse handel wordt door het protectionisme beperkt. Door de voortdurende oorlogen ontstaat een groot rijk binnen verdedigbare grenzen, maar met overal om zich heen vijandelijke mogendheden.

In Japan begint de Edo-periode. Het land sluit zich onder de heerschappij van de shoguns vanaf 1639 volledig af van de buitenwereld. Alleen de kooplieden van de VOC hebben sinds 1641 een handelspost op het eiland Decima bij Nagasaki.

Opkomst van de moderne wetenschap. In de medische wetenschap b.v. gaat men onderzoek verrichten in plaats van oude meesters als Aristoteles en Galenus te bestuderen.
Overgang naar de Barok. Voorbeelden zijn de Spaanse schilder Velázquez en de Duitse Belg Peter Paul Rubens.
De welvaart van Amsterdam komt tot uitdrukking in de aanleg van de grachtengordel. De koopmanshuizen aan deze grachten worden gebouwd in de toonaangevende stijl van het Hollands Classicisme.
In de schilderkunst worden de historiestukken populair. In de Zuidelijke Nederlanden is Rubens de voornaamste meester, in de Noordelijke Nederlanden Rembrandt.

Aanleg in Vlaanderen, Holland en Friesland van een een aantal trekvaarten. De reistijd per trekschuit is veel korter dan die per zeilschip.
Het kasteel verliest de functie van veilige vluchtplaats in tijden van oorlog. Het wordt verbouwd tot jachtslot of buitenplaats.
Europa maakt kennis met producten als koffie, thee, suiker en cacao.
De commerciële tabaksteelt in Europa komt op. Tussen 1610 en 1620 wordt voor het eerst in Nederland en Engeland tabak geteeld. Het eerste in Veere, gevolgd door Amersfoort rond 1615. Van daaruit verspreidt de teelt zich over de Utrechtse Heuvelrug en later naar de Betuwe.