1930-1939

[bewerken] Belangrijke gebeurtenissen

De koersval van de effectenbeurs op Wall Street in 1929 leidde tot een economische ineenstorting en grote werkloosheid. Dit waren de Crisisjaren.

De passieve politiek van de Amerikaanse president Herbert Hoover draagt niet bij aan economisch herstel. De president wordt bij de verkiezingen van 1932 verslagen door de Democraat Franklin Delano Roosevelt. Deze komt met de New Deal, een actieve politiek van overheidsinvesteringen volgens de theorieën van John Maynard Keynes. Het land begint uit het dal te klimmen.
In de Cosa Nostra woedt de Castellammarijnse oorlog om de hegemonie in de USA.

In Duitsland vormde dat, samen met de herstelbetalingen na de Eerste Wereldoorlog, een ideale voedingsbodem voor de nationaalsocialistische beweging van Adolf Hitler.

In Italië was al sinds 1924 een vergelijkbare beweging aan de macht: het fascisme van Benito Mussolini. In Oostenrijk vestigde de katholieke kanselier Engelbert Dollfuss in 1933 een dictatuur. In 1938 ging het staatje bij de Anschluss op in het Groot-Duitse Rijk.

In de Sovjet-Unie wordt de Nieuwe Economische Politiek ingevoerd. De gedwongen collectivisatie van de landbouw leidt tot de liquidatie van miljoenen weerspannige boeren. In de Oekraïne, de graanschuur van Europa, ontstaat hongersnood.

In Spanje greep generaal Francisco Franco in juli 1936 tevergeefs naar de macht. Er brak een drie jaar durende burgeroorlog uit, die eindigde met een ballingschap van de republikeinse regering .

Wapen NSB

In België komen de eerste taalwetten tot stand: het openbaar bestuur en het onderwijs zullen in Nederlandstalig gebied ook de Nederlandse taal gebruiken. De Frank moet in 1935 devalueren, maar met zijn grondstoffen en productiemiddelen komt het land redelijk door de wereldcrisis.

Het Belgische koninklijk huis wordt zwaar getroffen door twee ongelukken. In 1934 verongelukke koning Albert I in de Ardennen, in 1935 de jonge Koningin Astrid in Zwitserland.
Mede onder invloed van de nieuwe koning Leopold III verruilde de regering het bondgenootschap met Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk voor een neutrale koers.
In Nederland beleefde de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) haar electorale hoogtepunt in 1935. Daarna daalde de aanhang van de partij tot het begin van de oorlog, ook omdat de economie weer aantrok. "Er is voorhands geen enkele reden om werkelijk ongerust te zijn.", sprak minister-president Hendrikus Colijn in 1936.
De Wieringermeer begint bewoond te worden. Een aantal boerderijen krijgt bewoners, en daarnaast wordt er een werkkamp ingericht waarin Joodse vluchtelingen uit Duitsland worden opgevangen.
Vele grote werken in het Nederlandse landschap herinneren aan de werkverschaffing van de jaren dertig. Werklozen werden ingezet bij de aanleg van grote stadsparken: het Amsterdamse Bos, het Kralingse Bos en het Zuiderpark (Den Haag). Ook De Afsluitdijk, het Twentekanaal, het Gelderse Valleikanaal en de Noordoostpolder komen in dit decennium tot stand.

In China wordt door de Communistische Partij de Lange Mars gehouden onder leiding van Mao Zedong.
Japan bezet Mantsjoerije en begint van daaruit de Tweede Chinees-Japanse oorlog. De regering van China moet de hoofdstad Nanking verlaten, waarna de Jappen er een slachting aanrichten onder de bevolking.

De verspreiding van de techniek stond ook in de jaren dertig niet stil. Veel mensen maakten in deze tijd kennis met de radio en met de gesproken film.

In de theaters doen vooral de grote revues het goed. De Bouwmeesterrevue heeft als topattractie de komiek Johan Buziau, de Nationale Revue van Bob Peters en René Sleeswijk brengt acht shows met Lou Bandy, Johan Kaart en Heintje Davids. Louis Davids heeft zijn eigen gezelschap, met onder anderen Fien de la Mar en de jonge Wim Sonneveld. Sleeswijk komt vanaf 1938 na een breuk met Lou Bandy met een nieuw gezelschap, dat bekend zal worden als de Snip & Snap Revue.