Spoorlijn Rotterdam Hofplein - Scheveningen (Hofpleinlijn)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Hofpleinlijn | |
|---|---|
 |
|
| Totale lengte: | 24 km |
| Aangelegd door: | ZHESM |
| Geopend: 1 mei 1907: DH Laan van NOI - Scheveningen
1 oktober 1908: R'dam Hofplein - DH Laan van NOI |
|
| Gesloten: 4 oktober 1953: DH Laan van NOI - Scheveningen
2 juni 2006: R'dam Hofplein - DH Laan van NOI |
|
| Heropend: 10 september 2006: R'dam Hofplein - Nootdorp
|
|
| Huidige status: in gebruik: R'dam Hofplein - Den Haag CS
opgebroken: DH Laan van NOI - Scheveningen |
|
| Geëlektrificeerd: | 1 oktober 1908 (tot 1926: 10.000 volt) |
| Aantal sporen: | 2 |
| Baanvaksnelheid: (in km/h) |
100 |
| Beveiliging: | ZUB |
| Treindienst door: | RET: Rotterdam Hofplein - Den Haag Centraal |
| Rotterdam Hofplein - Scheveningen | |
De Hofpleinlijn is de door de Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij aangelegde en tussen 1907 en 1908 in gebruik genomen spoorlijn die Rotterdam Hofplein via Den Haag met Scheveningen verbond. Op 1 oktober 1908 reden hier de eerste elektrische treinen van Nederland. Aanvankelijk was de lijn geëlektrificeerd met een bovenleidingsspanning van 10.000 volt (eenfase wisselspanning). In 1926 werd dit gewijzigd in 1500 volt gelijkspanning, de nieuwe standaard voor Nederlandse spoorlijnen.
Oorspronkelijk reden de treinen van Rotterdam Hofplein naar Scheveningen via station Den Haag HS, waar ze kop maakten. Ook werd er voor 1940 direct tussen Rotterdam Hofplein en Scheveningen gependeld. Nadat de lijn naar Scheveningen in 1953 werd gesloten, hadden de treinen aanvankelijk Den Haag HS als eindpunt, maar na het gereedkomen van de toenmalige nieuwbouw van Den Haag CS en de verbindingsboog van Laan van NOI naar CS in 1975 reden de treinen naar het Centraal Station van Den Haag.
De spoorlijn werd vaak gebruikt als alternatieve route als de spoorlijn via Delft (door werkzaamheden of een storing) niet gebruikt kon worden. In publicaties heette het dan "de treinen rijden via een andere route en stoppen niet in Delft". Sedert 2006 is dit niet meer mogelijk.
In 2006 werden in het kader van RandstadRail aanpassingen verricht ten einde de lijn geschikt te maken voor een metrodienst. Nadat de gehele lijn enkele maanden buiten bedrijf was, werd de gehele lijn op 10 september 2006 gedeeltelijk geopend als (in naam) onderdeel van de Erasmuslijn, in exploitatie bij de RET. Het deel van Station Nootdorp tot aan Den Haag CS is, na in november 2006 enkele weken in gebruik te zijn geweest, weer stilgelegd wegens technische mankementen en de ontsporing van een RET metrovoertuig bij Station Forepark. Sinds 3 september 2007 is de lijn weer volledig in bedrijf.
In Rotterdam loopt de lijn over het Hofpleinviaduct met 189 overspanningen over een totale lengte van 1900 meter. Op dit gedeelte van de lijn zal slechts van 2006 tot 2009 een metrodienst in bedrijf zijn: daarna wordt de Hofpleinlijn via een nieuwe geboorde tunnel, het zogenoemde Statenwegtracé, aangesloten op de Erasmuslijn en zal het traject tussen het Station Rotterdam Kleiweg en Rotterdam Hofplein opgeheven worden.
Inhoud |
[bewerken] Beknopte historie
De spoorlijn werd in 1905 aangelegd door de Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij (ZHESM). Het viaduct was een der eerste bouwwerken waarbij op grote schaal gewapend beton werd toegepast.
- 1 mei 1907: opening Den Haag HS - Scheveningen Kurhaus (stoomtractie).
- 1 oktober 1908: opening Rotterdam Hofplein - Scheveningen Kurhaus.
- 1 oktober 1908: invoering elektrische tractie
- 8 maart 1909: opening verbindingsboog Rotterdam DP - Kleiweg.
- 1 oktober 1927: elektrificatie verbindingsboog Rotterdam DP - Kleiweg.
- 3 april 1943: opheffing Renbaan-Achterweg - Scheveningen Kurhaus.
- 15 juni 1947: heropening Renbaan-Buurtweg - Scheveningen.
- 17 december 1951: opening verbindingsboog Rotterdam Noord Goederen - Kleiweg.
- 4 oktober 1953: opheffing tak naar Scheveningen.
- 28 september 1975: opening verbindingsboog Den Haag Laan van NOI - Den Haag CS.
- 1 januari 2002: opheffing verbindingsbogen Rotterdam Centraal – Kleiweg en Rotterdam Noord Goederen - Kleiweg.
- 7 november 2005: opening Nootdorpboog. Als gevolg van de aanpassingen voor RandstadRail is de lijn gescheiden van het spoorwegnet. Om de onderhoudswerkplaats van NedTrain in Leidschendam toch bereikbaar te houden voor spoorwegmaterieel, is een nieuwe verbindingsboog richting Voorburg aangelegd.
- 3 juni 2006 - 10 september 2006: gehele lijn tijdelijk buiten gebruik, diverse aanpassingen om de lijn geschikt te maken voor exploitatie met sneltrams in het kader van RandstadRail.
- 10 september 2006: ingebruikname van het trajectdeel Rotterdam Hofplein - Nootdorp.
- 11 november 2006: officiële opening van het gehele traject Rotterdam Hofplein - Den Haag CS als onderdeel van RandstadRail.
- Verwacht zomer 2010: opening tunnel tussen Kleiweg en Rotterdam Centraal; opheffing traject Kleiweg - Rotterdam Hofplein.
[bewerken] Oorspronkelijke spoorlijn
[bewerken] Stations
- Rotterdam Hofplein
- Rotterdam Bergweg
- Rotterdam Kleiweg
- Adrianalaan (opgeheven op 15 mei 1933)
- Rotterdam Wilgenplas
- Berkel en Rodenrijs
- Berkel (opgeheven op 30 mei 1965)
- Pijnacker
- Nootdorp Oost (opgeheven op 15 mei 1938)
- Leidschendam-Voorburg
- Voorburg 't Loo
- Den Haag Laan van NOI
- Den Haag HS
[bewerken] Stations aan de tak naar Scheveningen
[bewerken] Treindiensten
Op 1 oktober 1908 reed de eerste reizigerstrein over het viaduct. De lijn was de eerste geëlektrificeerde spoorlijn van Nederland. Er werd 10.000 volt wisselspanning met een frequentie van 25 Hertz gebruikt. Hiertoe bezat de ZHESM een eigen elektriciteitscentrale op het terrein van de werkplaats in Leidschendam. In 1923 is de lijn overgenomen door de HSM en in 1926 is de bovenleidingspanning gewijzigd in de toen nieuwe Nederlandse standaard van 1500 volt gelijkspanning.
De treinen reden sinds 1975 niet langer naar station Den Haag HS, maar naar het nieuwe Centraal Station. In 1977 is de Zoetermeer Stadslijn geopend als zijtak van de Hofpleinlijn. In Leidschendam (thans op Haags grondgebied) takt de Zoetermeerlijn af.
Het oorspronkelijke materieel bleef in dienst tot 1944. Na de oorlog werd stroomlijnmaterieel ingezet. Sinds 1976 reden er Sprinters op deze lijn. In 2006 werden op deze lijn voornamelijk tot Citypendels, omgebouwde sprinters ingezet, maar in het weekend waren er ook vernieuwde sprinters te vinden. Tussen de stations Rotterdam Hofplein en Kleiweg was nog slechts één spoor in gebruik.
Per 3 juni 2006 is de treindienst van de NS op de Hofpleinlijn definitief beëindigd. Na een ombouwperiode van drie maanden met vervangend busvervoer, is de lijn als onderdeel van RandstadRail heropend.
[bewerken] RandstadRail
 Zie Erasmuslijn voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De spoorlijn is in 2006 in het kader van RandstadRail geschikt gemaakt voor een metrodienst van de RET en van Leidschendam tot Laan van NOI tevens geschikt gemaakt voor de lagevloertrams van de Zoetermeerlijn. De haltes op het gedeelde traject zijn daartoe voorzien van perrons in twee hoogtes.
Ook na de ombouw is de lijn officieel nog een spoorlijn, ondanks dat er enkel nog metrorijtuigen op rijden. De lijn is door de minister van Verkeer en Waterstaat aangewezen als locaalspoorweg en niet als een stadsspoorweg (metrolijn). Een metrolijn moet een volledig vrije baan hebben zonder gelijkvloerse kruisingen, maar de Hofpleinlijn kent enkele overwegen en is dus vergelijkbaar met de oudere sneltramlijnen in Rotterdam Alexander.
Via een nieuw te boren tunnel, het zogenoemde Statenwegtracé, rijden de metro's vanaf eind 2008 door naar het centrum van Rotterdam via de Erasmuslijn. Met het gereedkomen van deze tunnel wordt het spoorviaduct in Rotterdam-Noord en daarmee ook het station Hofplein verlaten, waarna van een Hofpleinlijn eigenlijk geen sprake meer is. Het viaduct in Rotterdam wordt dan overbodig. Dit rijksmonument blijft behouden en daarmee de vele bedrijfjes die onder de bogen zijn gevestigd. Het viaduct is aangekocht door een aantal Rotterdamse woningcorporaties, die het viaduct een nieuwe functie zullen gaan geven.
Het eerste deel van de vernieuwde lijn is op 10 september 2006 heropend tussen Rotterdam Hofplein en Nootdorp. Na enig oponthoud is uiteindelijk de gehele lijn tussen Rotterdam Hofplein en Den Haag Centraal op 11 november 2006 officieel geopend. Tussen 29 november 2006 en 3 september 2007 was het gedeelte tussen Nootdorp en Den Haag, na enkele ontsporingen, echter weer tijdelijk buiten gebruik.
[bewerken] Nieuwe stations
In het kader van RandstadRail zijn of worden langs de bestaande lijn de volgende nieuwe stations geopend:
- Melanchthonweg (ter vervanging van Rotterdam Kleiweg) op het viaduct over de Melanchtonweg, om een eenvoudige overstap op tramlijn 20 en 25 te bieden (geopend).
- Meijersplein (ter vervanging van Rotterdam Wilgenplas)
- Berkel Westpolder
- Pijnacker Zuid (geopend)
- Nootdorp (geopend)
- Leidschenveen (geopend)
- Forepark (geopend)
[bewerken] Stations in de eindsituatie
Stations van RandstadRail aan de Hofpleinlijn (Erasmuslijn vanaf 2010). Tot 2010 is Rotterdam Hofplein het eindpunt, daarna vervalt dit station en wordt er doorgereden tot Slinge. Wilgenplas zal vervangen worden door Meijersplein.
[bewerken] Foto's
 Het oorspronkelijke materieel van de Hofpleinlijn. ZHESM-motorrijtuig mBC 6 (bouwjaar 1908) in het Nederlands Spoorwegmuseum |
 Het viaduct boven de Bergweg |
 Het nieuwe station Pijnacker Centrum in september 2006 |
[bewerken] Literatuur
- Smit, J.F. (1989) "ZHESM Rotterdam Hofplein – Den Haag – Scheveningen Kurhaus; Hoe het spoor elektrisch werd", Phoenix & den Oudsten bv., Rotterdam, ISBN 90-71082-09-1
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
- Spoorzoeken langs de lijn Loolaan – Scheveningen
- Pagina van Railix.net over spoorlijn Den Haag HS - Scheveningen
| Stations aan de NS-Hofpleinlijn (tot 3 juni 2006) (Cursief: voormalig station of voormalige naam) |
|---|
|
0: Rotterdam Hofplein · 1: Rotterdam Bergweg · 3: Rotterdam Kleiweg (eerder: Schiebroek) · 4: Rotterdam Wilgenplas · 5: Adrianalaan · 6: Berkel en Rodenrijs (eerder: Rodenrijs) · 8: Berkel · 11: Pijnacker · 15: Nootdorp Oost · 17: Veenweg · 19: Leidschendam-Voorburg · 20: Voorburg 't Loo · 22: Den Haag Laan van NOI · 24: Den Haag HS Traject naar Scheveningen: 23: Wassenaar · 24: Renbaan-Achterweg · 26: Waalsdorpscheweg · 27: Wittebrug-Pompstation · 28: Scheveningen |
