Schiedam
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg)
Schiedam (
uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.
Schiedam is gelegen tussen Rotterdam en Vlaardingen, oorspronkelijk aan de Schie en later ook aan de Nieuwe Maas. Per 30 nov. 2009 had de gemeente 75.749 inwoners (bron: CBS). De stad is vooral bekend om haar jenever, de historische binnenstad met grachten, en de hoogste windmolens ter wereld.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Schiedam ontstond op dezelfde wijze als later de grote buur Rotterdam: nabij de monding van de Schie werd rond waarschijnlijk 1230 door de Heer van Wassenaar en/of Heer Dirk Bokel van ambacht Mathenesse een dam aangelegd om het polderland te beschermen tegen het zeewater. In 1247 kreeg Aleid van Holland bij haar huwelijk met Jan van Avesnes het oostelijke deel van de dam (en het poldertje) als bruidsgeschenk. Deze dam trok handelsactiviteit aan, omdat goederen voor het achterland (Delft, en verderop Leiden en Haarlem) hier dienden te worden overgeslagen. Het plaatsje kreeg al snel stadsrechten: deze werden in 1275 verleend door vrouwe Aleid van Holland (Aleida van Avesnes), de zuster van graaf Willem II van Holland. Zij had hier een kasteel laten bouwen, het "Huis te Riviere" of "Huis te Rivo". Restanten van een donjon, die onderdeel uitmaakte van dit kasteel, zijn heden ten dage nog altijd te zien in het centrum van Schiedam, naast het Schiedamse stadskantoor aan de Broersvest.
Als jonge nederzetting kreeg Schiedam al spoedig concurrentie: in 1340 mochten Rotterdam en Delft een verbinding aanleggen tussen de Schie en de Maas. Vanaf de vijftiende eeuw bloeide de devotie op rond de Heilige Liduina, die in Schiedam leefde. De stad kreeg vervolgens betekenis door de haringvisserij. In 1428 vond in Schiedam een grote stadsbrand plaats.
Hoe in en rond Schiedam de zeemansvrouwen in de zeventiende eeuw thuis het gezin draaiend hielden, staat uitvoerig en zeer levendig beschreven in het proefschrift van Annette de Wit[1].
De achttiende eeuw was Schiedams Gouden Eeuw: de stilgevallen drankimport uit Frankrijk maakte de opkomst van de Schiedamse jeneverstokerij mogelijk. Vanuit tientallen branderijen en distilleerderijen werd Schiedamse jenever over de hele wereld geëxporteerd. De jeneverindustrie gaf Schiedam de bijnaam 'Zwart Nazareth'. De bedrijfstak is inmiddels grotendeels verdwenen. Echter de vijf korenmolens De Noord, Walvisch, Drie Koornbloemen, Nieuwe Palmboom en Vrijheid, de hoogste molens ter wereld - omdat zij boven de hoge pakhuizen uit moesten steken - en een groot aantal voormalige branderijen herinneren nog aan de branderstijd. In één van deze branderijen, gevestigd aan de historische Lange Haven is het Jenevermuseum gevestigd.
In 1941 werd de gemeente Kethel en Spaland geannexeerd, waardoor er ruimte was voor grootschalige woningbouw ten noorden van Schiedam. Hier liggen nu de wijken Tuindorp Kethel, Groenoord, Woudhoek en Spaland.
In de twintigste eeuw bloeide in Schiedam de scheepsbouw (onder andere Wilton-Fijenoord) op, maar deze bedrijfstak is grotendeels verdwenen. Schiedam is nu vooral een forenzengemeente. Daarnaast heeft Schiedam zich in de afgelopen jaren meer en meer ontwikkeld als toeristische trekpleister. De historische binnenstad met de hieronder beschreven bezienswaardigheden leent zich daar toe. In 2005 is er een nieuwe molen bijgekomen (De Nolet) die met zijn 41,82 meter de hoogste ter wereld is. De Nolet is in 2006 in gebruik genomen. In 2009 is gestart met de herbouw van de windmolen De Kameel recht tegenover het Proveniershuis.
In 2000 kwam de stad in het nieuws door de Schiedammer parkmoord, een misdrijf in het Beatrixpark waarvoor een onterecht veroordeelde vier jaar lang in de cel zat.
In 2006 is het geheel vernieuwde stedelijk museum geopend. De meningen over het wel of niet vestigen van een nieuw glasmuseum zijn na de gemeenteraadsverkiezingen weer opgelaaid. In 2006 is besloten (voorlopig) af te zien van een nieuw en groter glasmuseum. Voorlopig zit het museum in een tijdelijk onderkomen.
[bewerken] Bestuur
De gemeenteraad van Schiedam telt 35 zetels, die als volgt zijn verdeeld:
- PvdA 13 zetels (32,6%)
- SP 1 zetel (14,2%, 5 na verkiezingen)
- CDA 5 zetels (13,2%)
- VVD 4 zetels (11,5%)
- Leefbaar Schiedam 3 zetels (8,2%)
- GroenLinks 2 zetels (4,4%)
- AOV 1 zetel (3,7%)
- Schiedam Actief 1 zetel (3,4%)
- D66 1 zetel (3,4%)
- Onafhankelijk 4 zetels (per 04-06-2009 losgeweekt van de SP)
De burgemeester van Schiedam is sedert 2006 W.M. Verver-Aartsen (VVD).
[bewerken] Bezienswaardigheden
- stadhuis, Grote Markt
- Grote of St. Janskerk
- zes stellingmolens (de "vijf klassieke molens" en de nieuwe "energie" molen De Nolet (2006)), de op de afbeelding getoonde molens zijn de hoogste ter wereld
- de ruïne van Huis te Riviere
- St.Liduina Basiliek
- de grachten van Schiedam ("havens" genoemd: Lange Haven en Korte Haven)
- de voormalige Babbersmolen (steenhuismolen 1710-1888) stellingmolen (1888-1924)
- zakkendragershuisje
- Korenbeurs
- kantoorgebouw van architect Dudok, later verbouwd tot appartementen
- Havenkerk
- historische stadsgezichten
Zie ook de lijst van rijksmonumenten in Schiedam.
[bewerken] Musea
- Stedelijk Museum Schiedam
- Jenevermuseum
- Het Glasmuseum Schiedam
- Museummolen De Nieuwe Palmboom
- Nationaal Coöperatie Museum Schiedam / 't Winkeltje
- borrelmuseum / 't Spul (Hoogstraat)
[bewerken] Geboren
- Liduina van Schiedam (18 maart 1380 - 14 april 1433), Nederlands bekendste rooms-katholieke heilige
- Cornelis Haga (28 januari 1578 - 12 augustus 1654), eerste ambassadeur van de Republiek der Verenigde Nederlanden in het Ottomaanse Rijk
- Engeltje van der Vlies, (20 augustus 1787), de vrouw die niet at
- Maarten Biesheuvel, (23 mei 1939), schrijver. Laureaat P.C. Hooft-prijs 2007
- Arij van Bol'es, (5 januari 1695 - 26 juni 1776), Stadsarchitect van Schiedam
- Ida Bons (4 maart 1940), actrice
- Willem den Broeder (12 augustus 1951), surrealistisch kunstenaar
- Rob Cordemans (31 oktober 1974), honkballer
- Ton van Duinhoven (12 mei 1921), acteur en schrijver
- Hans Eijkenaar (1963), componist, drummer en producer
- Elcon Fleur (19 november 1981), acteur
- Martin Gaus (25 december 1944), honkballer, publicist en tv-presentator
- Aart Geurtsen (17 januari 1926 - 24 september 2005), advocaat en politicus
- Rinus Gosens (1 januari 1920 - 22 mei 2008), voetballer en voetbaltrainer
- Anita Heilker (4 oktober 1960), ex-zangeres Dolly Dots en Nederlandse stem van Donald Duck
- Herman Heinsbroek (12 januari 1951), zakenman en politicus
- Ed van Helten (14 oktober 1948), journalist
- Erik Jazet (19 juli 1971), hockeyinternational en -coach
- Frederieke Jochems (1961), cinematograaf, regisseur en schrijver
- Danny Koevermans (1 november 1978), voetballer
- René van der Kuil (3 juni 1956), zwemmer
- Dennis Romeo van Leeuwen (10 juni 1984), rapper bekend als Meo
- Robert Maaskant (10 januari 1969), voetballer en voetbaltrainer
- Catrinus Mak (28 september 1899 - 1983), predikant
- Aad Meijboom (25 oktober 1951), korpschef Rotterdam-Rijnmond
- Wim Meuldijk (8 juni 1922 - 27 december 2007), schrijver en o.a. bedenker van 'Pipo de Clown'
- Theresia van der Pant (27 november 1924), beeldhouwster
- Willem Levinus Penning (1840-1924), schrijver en dichter
- Rien Poortvliet (7 augustus 1932 - 15 september 1995), tekenaar en schilder
- Cathelijn Schilder (1980), schrijfster
- Rini van Slingelandt (28 december 1920), actrice
- Johan Stokhof (12 november 1949), voormalig nachtburgemeester van Schiedam. Organisator grootschalige evenementen
- Prof. mr. Pieter van Vollenhoven (30 april 1939), echtgenoot van prinses Margriet
- Pauline van der Wildt (29 januari 1944), zwemster
- John de Wolf (10 december 1962), voetballer
- Joop Daalmeijer (24 april 1946), journalist, televisieman
- Joey van der Velden (13 februari 1987), acteur
- Ali El Khattabi (17 januari 1977), Marokkaanse voetballer
- Harr Wiegman (), kunstenaar en bedenker van Proosje.[2]
- Henk Dinkelaar (1957) Ondernemer
- Ron Heusdens Dammer Kampioen van Nederland 2008 en Winnaar sportprijs gemeente Schiedam 2008
- Ronald Scholte (1967) Voetbaltrainer: ODC, PPSC, VVK, SC Spaland
[bewerken] Schiedam in het nieuws
Op 6 mei 2009 werd bekendgemaakt dat de landelijke intocht van Sinterklaas in Schiedam zal plaatsvinden. Pakjesboot 12 meerde op 14 november 2009 af in de haven.
[bewerken] Externe links
- Gemeentearchief van Schiedam
- Website van de Historische Vereniging Schiedam
- Stedelijk Museum Schiedam
- Evenementenpagina Schiedam
- Jenever Museum Schiedam
- De Palmboom, de Walvisch, de Vrijheid e.a.
- Winkeltje de Coöperatie
Bronnen, noten en/of referenties
|
| Gemeente Schiedam |  |
|---|---|
|
Stad: Schiedam |
|
