Station Enschede
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
Station Enschede is een Nederlands station. Het werd geopend op 1 juli 1866, het huidige stationsgebouw stamt uit 1950. Het station ligt aan de rand van het centrum van Enschede en werd oorspronkelijk buiten de stad gebouwd aan staatsspoorlijn D (Zutphen – Gronau; geopend tussen 1865 en 1868).
Inhoud |
[bewerken] Station SS of Staatsspoor (1866-1950)
Op 1 juli 1866 kreeg Enschede een station aan de spoorlijn Zutphen – Gronau. Het stationsgebouw was het type Staatsspoor nieuw type 3e klasse. Ook Hengelo had van 1866 tot 1899 zo'n station. De huidige stations van Meppel (1865) en Station Zuidbroek (1865) zijn ook van dit type.
Het gebouw werd gekenmerkt door een hoge middenrisaliet met versierde fronton, met uurwerk. Aan weerszijden een lage vleugel. Twee lage gebouwtjes opzij daarvan, verbonden door een muur. Ontwerper van de eerste generatie Waterstaatsstations is vermoedelijk de (werktuig)bouwkundige K.H. van Brederode. Geen hoog aangeschreven architect, maar dat werd voor de staat niet van belang geacht. Men bouwde eenvoudigweg naar de smaak van de tijd en voor de rest ging het er vooral om dat de gebouwen "economisch, deugdelijk en functioneel" waren.
[bewerken] Huidige stationsgebouw: het station van Schelling
Het huidige stationsgebouw is van na de Tweede Wereldoorlog en werd geopend in 1950. Architect H.G.J. Schelling (1888-1978) ontwierp het station als mix tussen kopstation en parallelstation. Deze laatste functie verloor het in 1980 met de opheffing van de treindienst naar Gronau (Duitsland). Hierdoor ontstond een groot kopstation, waarbij de verschillende stationsdiensten vreemd gelegen waren langs de voormalige internationale sporen.
In het Enschedese wederopbouwplan na de Tweede Wereldoorlog werden grote wijzigingen doorgevoerd in de hoofdwegenstructuur. Hierdoor werd de spoorlijn in westelijke (Hengelose) richting opgehoogd. Een nieuw station was hierdoor noodzakelijk, iets wat ook wenselijk was door de toenmalige ligging. Het oude Staatsspoorstation lag namelijk verder buiten het centrum van de stad dan het huidige.
Architect Schelling ontwierp in de jaren '40/'50 diverse stationsgebouwen, waaronder die van Hengelo (1951), Zutphen (1952) en Arnhem (1954), die alle zijn gebouwd in de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid. Kenmerk van alle stations is het beton met de vele zuilen. Gebruik van beton kwam voort uit de beschikbaarheid van dit materiaal na de oorlog. Het ontvangstgebouw is gericht op de kopsporen. Het gebouw is opgezet uit modules van 5,25 x 5,25 meter. De ontvangsthal is voor Schelling het belangrijkste onderdeel van het station. Niet vanwege haar hoogte, maar vanwege haar openheid. Deze openheid stimuleert hij door open sluitstenen te gebruiken. Door de haakvormige plattegrond wordt vanzelf een stationsplein afgebakend, wat gebruikt wordt voor busverkeer en taxi's. In de jaren '70 werd het busstation verplaatst naar de zijkant van het gebouw, waardoor de hoofdingang nauwelijks meer gebruikt werd en reizigers via de zijtrap het station betraden.
In 2000 werd het station ingrijpend verbouwd. De zij-ingang verdween en midden in de grote ontvangsthal werd een nieuw ingang gemaakt.
Sinds 18 november 2001 is er weer een treindienst naar Gronau en Münster/Dortmund. De treinen vertrekken van een nieuwgebouwd perron en niet meer aan het oorspronkelijke. Vanwege de verschillende spoorwegbeveiligingssystemen in Nederland en Duitsland sluiten de beide spoorlijnen ook fysiek niet op elkaar aan. Daarmee is Enschede in feite een dubbel kopstation geworden. Het perron voor de treinen naar Gronau ligt hierdoor vrij afgezonderd, en is alleen buitenom via de spoorwegovergang bereikbaar vanuit het stationsgebouw.
[bewerken] Treinverbindingen
De volgende treinseries stoppen in Enschede:
| Serie | Treinsoort | Route | Bijzonderheden |
|---|---|---|---|
| 1600 | Intercity | Schiphol – Amersfoort – Deventer – Hengelo – Enschede | Rijdt niet op momenten dat de treinseries 140 en 240 rijden. |
| 1700 | Intercity | Den Haag Centraal – Utrecht Centraal – Amersfoort – Deventer – Hengelo – Enschede | Vleugeltrein 21700 Rotterdam Centraal – Utrecht Centraal. |
| 7000 | Sprinter | Apeldoorn – Deventer – Almelo – Hengelo – Enschede | Rijdt 's avonds en op zondag niet tussen Almelo en Enschede. |
| 7900 | Stoptrein | Nijverdal – Almelo – Hengelo – Enschede | |
| 10140 / 10240 | Intercity | Enschede – Hengelo | Rijdt als voortrein van treinserie 140 of 240 op de tijden dat treinserie 1600 niet rijdt. |
| 29000/RB64 | Regionalbahn (DB Regio) | Enschede – Münster Hbf | |
| 29030/RB51 | Regionalbahn (PEG) | Enschede – Dortmund Hbf |
In de zomer van 2009 werd een proef gehouden met een nachttrein tussen Enschede en Schiphol. Deze reed één maal per nacht. Sinds december 2009 rijdt de 7900-serie niet verder dan station Nijverdal in verband met de aanleg van een spoortunnel.
[bewerken] Busverbindingen
Het busstation bevindt zich aan de voorzijde van het station en telt elf perrons. Vanaf dit busstation vertrekken de bussen naar de verschillende wijken van Enschede, alsmede naar verschillende plaatsen in Twente en de Achterhoek. De busdiensten worden verzorgd door Connexxion en Syntus, die gezamenlijk onder de naam Twents opereren. Het busstation ligt in zone 4501. Connexxion verzorgt de stadsdienst, Connexxion en Syntus verzorgen de streeklijnen.
[bewerken] Stadsbussen
| Lijn | Route | Bijzonderheden |
|---|---|---|
| 1 | Wesselerbrink - Station NS - UT/Langenkampweg | |
| 2 | Helmerhoek - Station NS - Deppenbroek | |
| 3 | Station NS - Glanerbrug Ekersdijk | |
| 4 | Stroinkslanden - Station NS - 't Zwering | |
| 5 | 't Zwering(via Het Bruggert)- Station NS - Hogeland | |
| 6 | Stokhorst - Station NS - Boekelo | |
| 7 | Station NS - Pathmos - Stadsveld - 't Zwering - Helmerhoek - Wesselerbrink - Boswinkel | |
| 7 | Station NS - Rigtersbleek - Bolhaar - Deppenbroek - Stokhorst - Laares | |
| 8 | Hengelo, Vossenbelt - Hengelo, Hasseler Es - Hengelo, Groot Driene - Station NS - De Reulver | Spitsbus |
| 9 | Station NS - Hengelo Station NS | |
| 19 | Van Heekplein - Station NS - Go Planet | Nachtbus |
[bewerken] Streekbussen
| Lijn | Route | Bijzonderheden |
|---|---|---|
| 20 | Enschede Station NS - Haaksbergen - Neede - Borculo | Syntus |
| 60 | Enschede Station NS - Oldenzaal Station NS - Oldenzaal De Thij | Connexxion |
| 61 | Enschede Station NS - Losser - Overdinkel | Connexxion |
| 62 | Enschede Station NS - Oldenzaal Station NS - Denekamp | Connexxion |
| 73 | Enschede Station NS - Enschede P+R Zuiderval - Haaksbergen - Groenlo - Winterswijk Station NS | Syntus, sneldienst, rijdt niet in het weekend. |
| 74 | Enschede Station NS - Enschede P+R Zuiderval - Haaksbergen - Groenlo - Doetinchem Station NS | Syntus, sneldienst, rijdt niet in het weekend. |
| 76 | Enschede Station NS - Haaksbergen - Neede | Syntus, scholierenlijn |
[bewerken] Vroegere stations in Enschede
[bewerken] Station Noord of GOLS (1885-1989)
Aan de spoorlijn (Winterswijk –) Haaksbergen – Enschede – Oldenzaal werd op 7 december 1885 station Enschede GOLS geopend. GOLS staat voor Geldersch-Overijsselsche Lokaalspoorweg-Maatschappij. Het station deed dienst voor goederenvervoer tot in de jaren '80 en was van het type GOLS-groot, waarvan er in Gelderland en Overijssel diverse werden gebouwd. Op dit moment zijn hiervan de stations van Haaksbergen, Groenlo, Terborg en Aalten nog aanwezig. Enschede Noord werd in 1989 gesloopt.
[bewerken] Enschede-Zuid (1903-1945)
In het zuiden van de stad, op de plek waar de huidige Zuiderval de Getfertsingel kruist, lag vroeger station Enschede Zuid. Dit station aan de spoorlijn Enschede – Ahaus (Duitsland) was een belangrijk overlaadstation voor steenkool. Tot in de jaren '90 waren handelaren in brandstoffen gevestigd rond het voormalige emplacement. Het station werd geopend op 25 april 1903 en gesloten in 1945.
[bewerken] Externe links
| Spoorwegstations aan Staatslijn D |
|---|
|
0: Zutphen · 10: Laren-Almen · 17: Lochem · 25: Markelo · 30: Goor · Wiene · 40: Delden · Tuindorp-Nijverheid · 45: Hengelo · De Waarbeek · 49: Enschede Drienerlo · 53: Enschede · Hengeloschestraat · Oldenzaalschestraat · 57: Enschede De Eschmarke · 60: Glanerbrug |
