Station Haarlem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Haarlem
Afkorting	Hlm
Opening	20 september 1839
Heropening	1908
Perronsporen	6
Lijn(en)	Amsterdam - Rotterdam Haarlem - Uitgeest Haarlem - Zandvoort
Vervoerder(s)	NS
Coördinaten	52°23′16″N 4°38′20″E
Externe link	NS-stationsinformatie
Portaal    Openbaar vervoer

Station Haarlem is het belangrijkste spoorwegstation van Haarlem, gelegen aan de Oude Lijn.

Inhoud 1 Geschiedenis 2 Het stationsgebouw 2.1 Galerij 3 Spoorlijnen 4 Treinen 5 Bronnen, noten en/of referenties 6 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerken] Geschiedenis

Het eerste station Haarlem werd geopend op 20 september 1839, als een van de drie stations van de spoorlijn Amsterdam – Haarlem, de eerste spoorlijn van de HIJSM en tevens de eerste Nederlandse spoorweg (Amsterdam – Halfweg – Haarlem), nu deel van de Oude Lijn.

In Haarlem kwam het eerste station juist buiten de Amsterdamse Poort te liggen. Op deze plaats bevindt zich nu het terrein van de Hoofdwerkplaats van NedTrain.

In 1842 werd het tijdelijke station even buiten de Amsterdamse Poort vervangen door een station op de definitieve locatie aan de noordkant van de binnenstad. Toen kwam ook de overbrugging van het Spaarne in gebruik. Het is een van de weinige 19e eeuwse stations in Nederland die binnen een 17e eeuwse omwalling werden gelegd.

In hetzelfde jaar werd de spoorlijn verlengd van Haarlem naar Leiden. Aanvankelijk was de spoorlijn uitgevoerd in breedspoor, met een spoorwijdte van 1945 mm. In 1865 werd het spoor versmald tot normaalspoor (1435 mm). In 1867 kwam de spoorlijn richting Uitgeest – (Alkmaar) in gebruik. In 1881 kwam de lijn naar Zandvoort aan Zee er bij. De tegenover het station gelegen fabriek van Beijnes kreeg in 1891 een spooraansluiting (vervallen in 1952). In 1912 werd station Haarlem aangesloten op de Haarlemmermeerspoorlijnen. Tegelijkertijd kreeg Haarlem een tweede station erbij, Haarlem Rijksstraatweg. En weer later, in 1998, werd Station Haarlem Spaarnwoude geopend.

Op 15 september 2008 was er een groot feest ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van station Haarlem.

[bewerken] Het stationsgebouw

Het oorspronkelijke stationsgebouw werd in 1906 vervangen door een nieuw gebouw van D.A.N. Margadant aan de nu hooggelegen spoorlijn. In 1908 was het gebouw geheel gereed. Kenmerkend voor het gebouw zijn de twee verschillende in- en uitgangsgebouwen, en de situering van de wachtkamers en restauratie op het eilandperron. Het is het enige station in Nederland in de Art Nouveau of Jugendstil-stijl, en een van de markantste gebouwen in de stad Haarlem. Kenmerkend voor het gebouw zijn onder meer de vele tegeltableaus in het gebouw (zie afbeelding).

Het station is meerdere keren gebruikt als voor filmopnamen zoals voor Zwartboek van Paul Verhoeven in 2005 en voor de Amerikaanse actiefilm Ocean's Twelve in mei 2004. In laatstgenoemde film moest het Haarlemse perron overigens Amsterdam Centraal voorstellen.

[bewerken] Galerij

Stationsoverkapping   Een van de drie uitgangsgebouwen   Tegeltableau 100 jaar spoorwegen; 1839-1939

[bewerken] Spoorlijnen

In 1912 kwam de spoorlijn naar Hoofddorp – Aalsmeer in gebruik, onderdeel van de Haarlemmermeerspoorlijnen. Hiervoor werd de brug over het Spaarne van een derde spoor voorzien. Sinds de opheffing van de lijn naar Hoofddorp in 1936 is dit spoor in gebruik gebleven als verbinding met de Hoofdwerkplaats.

De sporen in station Haarlem werden in 1927 geëlektrificeerd, als onderdeel van de elektrificatie van de Oude Lijn. Ook de lijn naar IJmuiden werd toen elektrisch. De lijn naar Zandvoort werd in 1935 geëlektrificeerd. Het locomotievendepot werd datzelfde jaar opgeheven.

Tot 1986 was Haarlem een belangrijk station in Nederland. Sinds de opening van de Schiphollijn rijden echter de meeste doorgaande treinen naar Rotterdam, Zeeland en België via Schiphol.

Een van de weinige grote veranderingen sinds de bouw van het stationsgebouw is de aanleg van het derde perron langs spoor 8 in 1953, dat enigszins contrasteert met de rest van het gebouw, waar lange tijd de intercity naar Zandvoort (uit Limburg) stopte. Vanaf 1996 was dit het aankomst- en vertrekspoor voor de Intercity's naar Heerlen en Maastricht, maar sinds december 2006 stopt de intercity van Amsterdam naar Zandvoort op dit spoor.

Sinds in 1986 de Schiphollijn volledig in gebruik werd genomen is Haarlem geen stopplaats meer voor Intercity's tussen Amsterdam en Rotterdam. Wanneer de HSL-Zuid wordt geopend zullen de meeste doorgaande Intercitytreinen weer de oude route (van voor 1986) over Haarlem gaan rijden. Dit omdat de hogesnelheidstrein dan een snellere verbinding tussen Amsterdam, Schiphol en Rotterdam geeft.

[bewerken] Treinen

Met ingang van de dienstregeling 2007 rijdt de Intercity uit Maastricht/Heerlen niet meer naar Haarlem. Om Haarlem toch een frequente snelle verbinding met Amsterdam te blijven bieden rijdt hiervoor in de plaats een extra IC Amsterdam Centraal – Haarlem – Zandvoort. Met ingang van de NS-dienstregeling 2009 rijdt de stoptrein Den Haag Centraal - Haarlem (serie 6300) door naar Amsterdam Centraal. Dit ging al op 25 augustus 2008 in, omdat de verlenging dringend nodig was ten behoeve van de capaciteit op het traject Amsterdam - Haarlem. Hiermee heeft Haarlem in de spits 8 maal per uur een verbinding met Amsterdam Centraal.

Serie	Treinsoort	Route	Bijzonderheden
2200	Sneltrein	Amsterdam Centraal – Haarlem – Den Haag HS – Delft – Rotterdam Centraal – Dordrecht – Breda
3400	Sneltrein	Den Haag Centraal – Haarlem – Alkmaar – Hoorn	Rijdt in het weekend niet tussen Den Haag Centraal en Haarlem.
4800	Stoptrein	Amsterdam Centraal – Haarlem – Uitgeest
5400	Intercity	Amsterdam Centraal – Haarlem – Zandvoort aan Zee
6300	Stoptrein	Den Haag Centraal – Leiden Centraal – Haarlem ( – Amsterdam Centraal)	Rijdt alleen in de spits naar Amsterdam Centraal.
14400	Stoptrein	Haarlem – Zandvoort aan Zee	Facultatief; rijdt alleen bij verwachte drukte door zomerweer of bij evenementen
15400	Sprinter	Haarlem – Zandvoort aan Zee	Extra strandtrein, rijdt alleen in de zomerperiode.

Stations aan de spoorlijn Haarlem - Zandvoort
0: Haarlem · 1: Haarlem Bolwerk · 2: Overveen · 7: Zandvoort Dorp · 8: Zandvoort

Spoorwegstations aan de spoorlijn Haarlem - Uitgeest
0: Haarlem · 2: Kleverlaan · 3: Bloemendaal · 4: Santpoort Zuid · 6: Santpoort Noord · 7: Driehuis · 12: Beverwijk · Beijnes · 14: Heemskerk · 18: Uitgeest

Haarlemmermeerspoorlijnen

Stations: Aalsmeer · Aalsmeer Oost · Aalsmeerderweg · Aarlanderveen · Alphen aan den Rijn · Amsterdam Haarlemmermeer · Amsterdam Koenenkade · Amsterdamseweg · Amstelveen · Bennebroekerweg · Bovenkerk · Fransche Brug · Gouwsluis · Haarlem · Haarlem Rijksstraatweg · De Hoef · Hoofddorp · IJweg · Kalfjeslaan · Kanaalweg · Karselaan · Kerkweg · De Kwakel · Legmeerpolder · Leiden Heerensingel · Leimuiden · Lijnbaan · Middenweg · Mijdrecht · Nieuwersluis-Loenen · Nieuweweg · Nieuwkoop · Nieuwveen · Nieuw Vennep · Oude Wetering · Oukooperdijk · Rijpwetering · Roelofarendsveen · Sloterweg Noord · Sloterweg Zuid · Schinkeldijk · Ter Aar · Uithoorn · Venneperweg · Vijfhuizen · Vinkeveen · Wilnis · Zevenhoven · Zijdelweg · Zuideindscheweg Spoorlijnen: Hoofddorp - Leiden Heerensingel · Aalsmeer - Haarlem · Aalsmeer - Amsterdam Willemspark · Aalsmeer - Nieuwersluis-Loenen · Bovenkerk - Uithoorn · Uithoorn - Ter Aar / Alphen aan den Rijn Hollandsche Electrische-Spoorweg-Maatschappij · Standaardstations van de Haarlemmermeerspoorlijnen