Warschau

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Zie Warschau (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Warschau.

Warszawa
Warschau

Stad in Polen

Situering

Woiwodschap

Mazovië

District

zelfstandig stadsdistrict

Algemeen

Oppervlakte

516,9 km²

Inwoners (2005)

1.692.854 (3275/km²)

Overig

Identificatiecode

14650

Website

bron: Pools Bureau voor Statistiek

Portaal

Centraal-Europa

Historisch centrum van Warschau
Werelderfgoed cultuur

Land	Polen
UNESCO-regio	Europa en Noord-Amerika
Criteria	ii, vi
Inschrijvingshistorie
UNESCO-volgnr.	30
Inschrijving	1980 (4e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Warschau 1900

Koninklijk Paleis, wegens politieke redenen relatief laat in de jaren '70 herbouwd

Wolkenkrabbers van het hedendaagse Warschau

Warschau (Pools: Warszawa) is de hoofdstad en met ongeveer 1.692.000 inwoners (2005) de grootste stad van Polen. De stad ligt in het historische landsdeel Mazovië aan de Wisła, waarbij het centrum op de linkeroever ligt en het stadsdeel Praga op de rechter. De agglomeratie telt ongeveer 2.879.000 inwoners (2005) en is na die van Katowice de grootste van het land. Het is ook de hoofdstad van het woiwodschap Mazovië.

[bewerken] Geschiedenis

Zie Geschiedenis van Warschau voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Warschau behoort niet tot de oudste steden van Polen, maar is wel een oude stad. Volgens een legende stamt de naam Warszawa af van twee geliefden, de visser Wars en het meisje Sawa, die de stad zouden hebben gesticht. Een andere variant op deze legende spreekt van twee broers. De eerste vermelding dateert van 1241. Aanvankelijk was het de hoofdstad van het vorstendom Mazovië, maar in 1596 verplaatste de Poolse koning zijn residentie van Kraków naar het centralere Warschau. Tijdens de Poolse delingen (1795-1918) maakte Warschau deel uit van het Russische rijk, enkele gebouwen herinneren nog aan die tijd. Tijdens de Pools-Russische Oorlog (1919-1921) werd het Rode Leger tot staan gebracht voor de poorten van Warschau en tot de terugtocht gedwongen door het Poolse leger (met hulp van Franse adviseurs). Dit ging de geschiedenis in als het "Wonder aan de Weichsel" omdat de rest van Europa behoed zou zijn voor het bolsjewisme.

De Tweede Wereldoorlog verliep tragisch voor de stad: het omvangrijke joodse getto werd vernietigd na de joodse opstand in 1943, en de stad werd goeddeels verwoest tijdens en na de Opstand van Warschau van 1944. Na afloop van de laatste opstand werden alle overgebleven inwoners de stad uit gedreven. De bevolking daalde van 1,3 miljoen in 1939 tot 420.000 in september 1945.

In de naoorlogse tijd is het oude centrum (Stare Miasto) echter in oude stijl herbouwd en de stad staat nu op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. De nauwgezette restauratie ging de geschiedenis in als het "Wonder van Warschau".

[bewerken] Cultuur

Tielman van Gameren was een Nederlandse architect die in de tweede helft van de 17e eeuw in Warschau werkte

[bewerken] Bezienswaardigheden

Het hart van de oude stad is de Rynek Starego Miasta, het oude marktplein, omgeven door kleurige huizen, die tussen 1949 en 1963 minutieus herbouwd werden onder leiding van een Russische architect. Ook andere straten en een deel van de oude omwalling (met het bastion Barbakan) werden hersteld.

Aan de rand van de oude stad bevindt zich het Slotplein (Plac Zamkowy) met het Koninklijk Paleis (17e eeuws, herbouwd) en de aan koning Sigismund III Wasa gewijde gedenkzuil. Sigismund was de koning van Polen die Warschau, boven Krakau als hoofdstad verkoos, omdat het dichter bij Zweden lag.

Bij dit plein begint de Koninklijke Route, bestaande uit de belangrijke boulevards Krakowskie Przedmiescie en Nowy Świat, die uiteindelijk naar de voormalige koninklijke buitenverblijven Wilanów leiden. Langs de route ligt ook het oudste en mooiste stadspark van Warschau, Łazienki-park.

Ten westen van de oude binnenstad is na de Tweede Wereldoorlog een nieuw centrum verrezen. Dit gebied kenmerkt zich door hoge, modernistische gebouwen en brede straten; vaak met vrijliggende trambanen. Dit gebied is gebouwd rond het Paleis van Cultuur en Wetenschap, (Pools: Pałac Kultury i Nauki), een kolossaal bouwwerk in stalinistische stijl, gebouwd tussen 1952 en 1955 en een geschenk van Stalin aan de stad. Dit gebouw, naast het Centraal Station, is voor publiek toegankelijk, en biedt vanaf de hoogste verdieping een geweldig uitzicht over de stad. De inwoners van Warschau hebben gemengde gevoelens bij het paleis, door de zeer gevoelige historische verbintenis met de voormalige Sovjet-Unie. Grapjes die wel worden gemaakt over het paleis zijn bijvoorbeeld: "Warschau is het mooist bekeken vanaf het Paleis van Cultuur en Wetenschappen: dan zie je het paleis zelf namelijk niet" en het wordt spottend ook wel eens Peking genoemd. (Naar de afkorting PKiN.)

Sinds de val van het communisme in 1989 heeft Warschau zich in rap tempo getransformeerd in één van de meest dynamische hoofdsteden van Centraal-Europa. Moderne wolkenkrabbers domineren nu de skyline van Warschau, waar voorheen alleen het Paleis voor Cultuur en Wetenschappen opviel. In 2002 is er een kunstmatige palmboom neergezet.

[bewerken] Musea

Centrum Sztuki Współczesnej (Centrum voor hedendaagse kunst)
Muzeum Narodowe (Pools Nationaal Museum)
Zamek Królewski (Koninklijk Paleis)
Zachęta Narodowa Galeria Sztuki (Zacheta Nationale Kunstgallerie)

[bewerken] Uitgaansleven

Warschau heeft een gevarieerd uitgaansleven. Er zijn vele disco's en bars te vinden, waaronder uiteraard vele in het stadscentrum. Ook is er een rijk theaterleven.

[bewerken] Sport

Warschau heeft twee voetbalclubs, Legia Warschau en Polonia Warschau. Legia is de populairste en grootste club van de stad. Zij wonnen 8 keer de landstitel. Legia speelt in het Wojska Polskiego stadion, en komen uit in de Ekstraklasa. Polonia Warschau werd 2 keer landskampioen (de laatste keer in 2000). In 2006 degradeerde de club naar de eerste liga (één klasse lager dan de Ekstraklassa), maar promoveerde weer in 2008. In 2009 speelde de club in de voorronde van de Europa League tegen NAC Breda. Polonia speelt haar thuiswedstrijden in het Polonii stadion.

[bewerken] Partnersteden

Buenos Aires (Argentinië), sinds 1992
Istanboel (Turkije)
Madrid (Spanje)
Moskou (Rusland), sinds 1993
Parijs (Frankrijk), sinds 1999
Seoel (Zuid-Korea), sinds 1996
Sint-Petersburg (Rusland)
Tel Aviv (Israël)
Toronto (Canada)
Oirschot (Nederland)
Den Haag (Nederland)

[bewerken] Geboren in Warschau

Maria Salomee Skłodowska (7 november 1867), natuur- en scheikundige († 1934)
Janusz Korczak (22 juli 1878), Pools-Joodse kinderarts, kinderboekenschrijver, pedagoog († 1942)
Alfred Tarski (14 januari 1901), logicus
Miguel Najdorf (15 april 1910), Pools schaker († 1997)
Benoît Mandelbrot (20 november 1924), wiskundige
Krzysztof Kieslowski (27 juni 1941), filmregisseur († 1996)
Krzysztof Nowak (27 september 1975), Pools voetballer († 2005)
Michał Żewłakow (22 april 1976), voetballer

[bewerken] Externe links

Officiële website

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Warsaw op Wikimedia Commons.

	Werelderfgoed in Polen
Auschwitz-Birkenau: Duits nazi concentratie-en vernietigingskamp · Woud van Białowieża · Kasteel van de Duitse ridderorde in Malbork · Hala Ludowa in Wroclaw · Vredeskerken in Jawor en Swidnica · Historisch centrum van Krakau · Kalwaria Zebrzydowska: maniëristisch architectuur-en parklandschapcomplex en bedevaartspark · Muskauer Park / Park Muzakowski · Middeleeuwse stad Toruń · Historisch centrum van Warschau · Wieliczka-zoutmijn · Houten kerken van zuidelijk Klein-Polen · Oude stad Zamosc