18e eeuw

Eeuwen:	17e eeuw · 18e eeuw · 19e eeuw
Decennia:	<- 1700-1709 1710-1719 1720-1729 1730-1739 1740-1749 1750-1759 1760-1769 1770-1779 1780-1789 1790-1799 ->

De 18e eeuw (van de christelijke jaartelling) is de 18e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 1701 tot en met 1800.

[bewerken] Belangrijke gebeurtenissen van de 18e eeuw

Het vorstelijk absolutisme wint overal terrein. De adel wordt teruggedrongen van regionale macht tot dagelijkse entourage van de vorst.
Er ontstaat ook een variant: de verlicht despoot. Deze wil vader of moeder van het volk zijn. Hij / zij bevordert kunsten en wetenschappen, en streeft naar betrouwbare wetgeving, rechtspraak en bestuur. Voorbeelden zijn: Frederik de Grote van Pruisen, Catharina de Grote van Rusland en Jozef II van het Heilige Roomse Rijk.
Het Osmaanse Rijk verliest in Europa aan macht. Het Habsburgse Rijk wordt de dominante macht in Zuid-Oost-Europa.
Ook de Russisch-Turkse oorlogen ten tijde van Catharina de Grote dringen het Osmaanse Rijk langzaam terug. De Russen vestigen hun overwicht in de Zwarte Zee en op land tot aan de Donau. De Russische Keizerlijke Marine opereert zelfs in de Middelandse Zee.

In Engeland begint rond 1750 de Agrarische revolutie: het drieslagstelsel wordt vervangen door het vierslagstelsel, waardoor het knelpunt van het drieslagstelsel, namelijk de braakliggende gronden, werd uitgeschakeld. Rapen, klaver, wortelgewassen en grassen gingen de graanteelt afwisselen en de braak vervangen.
Ook in Engeland begint de Industriële revolutie.
De regeringen laten zich in hun handels- en industriepolitiek leiden door het mercantilisme. Ze bevorderen de export, remmen de import en leggen goudvoorraden aan. Maar er ontstaat ook een tegenstroming, wanneer Adam Smith zijn leer van het liberalisme introduceert.

Ontdekkingsreizen
Kolonisatieproces
Eeuw van de Slavenhandel, met name vanuit West-Afrika naar Amerika. De slaven worden gehaald om te werken op de suikerplantage in het Caraïbisch gebied en op de katoenplantage in het zuiden van Noord-Amerika. Dit is nodig omdat tijdens en na de verovering van Amerika de inheemse Indianen grotendeels zijn uitgemoord of uitgestorven door besmettelijke ziektes, en de overgeblevenen te zeer zijn verzwakt voor de zware arbeid op de plantages.
De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog breekt uit wanneer de Engelse kolonisten in Amerika meer invloed opeisen op hun eigen bestuur. Dit resulteert in het opstellen van de Declaration of Independence

Faillissement van de WIC

De West-Indische Compagnie (WIC) rekt moeizaam haar bestaan. Ze gaat uiteindelijk in 1791 failliet.
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden slaagt er niet in om tot een betere besluitvorming te komen. De gewestelijke autonomie verlamt de confederatie, hetgeen niet weinig bijdraagt aan haar ondergang in 1795.
De Patriotten tegenover stadhouder Willem V
De Patriotten eisen meer invloed op het landsbestuur. En wanneer in Frankrijk de Staten-Generaal weer bijeengeroepen worden, grijpt de Derde stand de macht in de Franse Revolutie.
De Zuidelijke Nederlanden gaan bij de Vrede van Utrecht (1713) over van Spaans in Oostenrijks bewind. In de jaren '80 ontspanningen door de onbesuisde vernieuwingsdrang van keizer Jozef II. Maar de Brabantse Omwenteling loopt vast in Pruisisch ingrijpen. Uiteindelijk worden de Belgen "bevrijd" door het Franse revolutionaire leger.

In de tweede helft van de eeuw gaat Nederland massaal over op aardappelen als hoofdvoedsel.
Engeland raakt aan de thee.

De Poolse rabbijn Yisroel ben Eliezer sticht de beweging van het Chassidisch jodendom. Hij en zijn aanhangers leggen de nadruk op de strikte naleving van spijswetten, de kledingvoorschriften en andere religieuze voorschriften.
De Rooms-Katholieke kerk heeft opnieuw te maken met een afscheiding: de Oudkatholieken stichten een eigen kerkgenootschap.
Binnen het protestantisme ontstaan piëtistische bewegingen, die de nadruk leggen op de innerlijke geloofsbeleving. De Duitse Evangelische Broedergemeente vestigt zich ook in Zeist en als zendingsgenootschap in Suriname.

Chinoiserieën in rococostijl

De Verlichting zorgt voor een opleving van kunsten en wetenschappen in Europa en Amerika.
Rococo als voortzetting van barok in de kunst. luchtige asymetrische vormen worden ingevuld met pastelkleuren.
In Europa verschijnen de 'Spectoriale Geschriften' met beschouwingen over kunst, godsdienst, politiek en mode. De Hollandsche Spectator werd in 1731 geïntroduceerd door Justus van Effen.
Bloei van de briefroman met als bekende voorbeelden: Jean-Jacques Rousseau, Julie ou la nouvelle Héloise (1758), • Johann Wolfgang von Goethe, Die Leiden des jungen Werther, (1774) , Choderlos de Laclos, Les liaisons dangereuses (1782), Betje Wolff en Aagje Deken, Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart (1782).
Naar de heersende mode wordt deze eeuw wel de pruikentijd genoemd.