Staatkundig Gereformeerde Partij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Staatkundig Gereformeerde Partij
Partijvoorzitter	Arie van Heteren
Partijleider	Bas van der Vlies
Fractieleider Eerste Kamer	Gerrit Holdijk
Fractieleider Tweede Kamer	Bas van der Vlies
Delegatieleider Europees Parlement	Bas Belder
Zetels in de Eerste Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in het Europees Parlement
Oprichting	1918
Richting	Rechts
Ideologie	Orthodox-gereformeerd
Jongerenorganisatie	SGP-jongeren
Wetenschappelijk Bureau	Guido de Brès-Stichting
Europese fractie	EVD
Website	www.sgp.nl
Portaal    Politiek

De Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) is een Nederlandse politieke partij van orthodox-gereformeerde signatuur en staat in de protestants-politieke traditie. De confessionele SGP is in Nederland de enige christelijke partij die een theocratie nastreeft.

[bewerken] Geschiedenis

De SGP deed voor het eerst mee aan de Tweede Kamerverkiezingen van 1918, toen ze in 5 provincies stond ingeschreven en 5.180 stemmen kreeg (0,39% van de stemmen), onvoldoende voor een zetel. Vanaf 1922 tot heden is ze echter onafgebroken in de Tweede Kamer vertegenwoordigd. Zij is daarmee de enige Nederlandse partij van vóór de Tweede Wereldoorlog; alle andere oudere partijen zijn sindsdien opgeheven dan wel gefuseerd of onder een andere naam verder gegaan. De partij werd op 24 april 1918 in Middelburg opgericht uit onvrede over de toen bestaande protestants-christelijke partijen, te weten de ARP en de CHU. Het partijprogramma is naar eigen zeggen gebaseerd op Bijbelse waarden en normen zoals die in de reformatorische belijdenisgeschriften tot uiting komen. Ds. G.H. Kersten, predikant van de Gereformeerde Gemeenten, was de drijvende kracht bij de oprichting van deze partij.

SGP-fractieleiders in de Tweede Kamerfractie:

• 1922-1945: Gerrit Hendrik Kersten
• 1945-1961: Pieter Zandt
• 1961-1971: Cor van Dis sr.
• 1971-1981: Hette Abma
• 1981-1986: Henk van Rossum
• 1986-heden: Bas van der Vlies

Fractievoorzitter is sinds 1986 ir. Bas van der Vlies, die tevens fungeerde als lijsttrekker voor de Kamerverkiezingen van 1986, 1989, 1994, 1998, 2002, 2003 en 2006. Tot op heden is hij de langstzittende fractieleider na de Tweede Wereldoorlog (sinds 1981).

[bewerken] Beginselen en standpunten

[bewerken] Beginselen

In haar statuten heeft de SGP haar grondslag als volgt geformuleerd:

De partij stelt zich op de grondslag van Gods Woord, zoals daarvan belijdenis gedaan wordt in de artikelen 2 tot en met 7 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Zij onderschrijft geheel en onvoorwaardelijk de Drie Formulieren van Enigheid, zoals deze zijn vastgesteld in de Nationale Synode, gehouden te Dordrecht in de jaren zestienhonderd achttien en zestienhonderd negentien. Zij belijdt mitsdien het absoluut gezag van Gods Woord (naar de zuivere Statenvertaling) over alle terreinen van het leven en derhalve mede over het terrein van het staatkundige en maatschappelijke leven zoals nader uitgewerkt in het Program van Beginselen^[1].

Opmerkelijk is, dat de partij volgens diezelfde statuten niet in de eerste plaats naar een meerderheid van de kiezers streeft, maar vooral naar de handhaving en doorwerking van de beginselen die ze belijdt. Daarom wordt de SGP ook wel een getuigenispartij genoemd.

Artikel 4 van het Program van beginselen van de SGP stelt:

Wetgeving en bestuur mogen de prediking van het Evangelie niet hinderen, maar moeten deze bevorderen. De Kerk van Christus dient wel onderscheiden te worden van elke vereniging en moet naar eigen rechten beschermd worden. Dientengevolge behoren ongeloofspropaganda, valse religies en anti-christelijke ideologieën door de overheid uit het openbare leven te worden geweerd^[2].

[bewerken] Theocratie

Volgens het beginselprogramma streeft de SGP naar een regering die ingericht is naar het voorbeeld uit de bijbel. In haar voorlichtingsdossier over theocratie schrijft de SGP:

Theocratie betekent letterlijk: Godsregering. God vraagt van ons in Zijn Woord, de Bijbel, dat wij leven overeenkomstig Zijn geboden. Hij heeft daar recht op als onze Schepper en Onderhouder. (...) Elk mens heeft dus de Bijbelse opdracht om te leven volgens Gods Woord. Ook de overheid heeft die opdracht.

De SGP wijst publieke uitingen van niet-christelijke godsdiensten af, maar stelt voor gewetensvrijheid te zijn. Volgens SGP-leider Van der Vlies heeft de overheid in het privé-domein, mits daar geen excessen voorkomen, geen taak.

De SGP houdt vast aan de oude tekst van artikel 36 van de Nederlandse geloofsbelijdenis. Daarin wordt het streven genoemd: "om te weren en uit te roeien alle afgoderij en valsen godsdienst, om het rijk des antichrists te gronde te werpen". Deze agressieve tekst was oorspronkelijk met name tegen de Rooms-katholieken, de pausen en de Kerkelijke Staat gericht. In de handhaving van deze "21 woorden", die de synode van de Gereformeerde Kerk in 1905 had geschrapt (en daarmee ook niet werd gehanteerd door de gereformeerde Anti-Revolutionaire Partij), vindt de SGP mede haar ontstaansrecht.

Toen Van der Vlies in een interview^[3] hiernaar gevraagd werd, was zijn reactie echter:

In de protestantse traditie zijn geen atheïsten of mensen met een afwijkende mening ter dood gebracht. Dat is ook nooit de bedoeling geweest van de opsteller van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, Guido de Brès. In de Bijbel staat dat het niet door kracht of door geweld, maar door Gods Geest zal geschieden.

Tijdens een jubileumbijeenkomst in oktober 2008 van de 90-jarige SGP bracht het partijkader de gedragslijn naar buiten dat partijprominenten niet langer zullen zeggen dat ze een theocratie voorstaan. Liever wordt er gesproken over het nastreven van Bijbels genormeerde politiek, of woorden van gelijke strekking. Reden was dat het begrip theocratie naar de mening van de SGP gauw misverstanden oproept. Van der Vlies voegde aan de bekendmaking wel toe dat de afspraak niet op een ideologische koerswijziging duidt, maar op het opnieuw verwoorden van hetzelfde gedachtegoed.

[bewerken] Standpunten

De plaats van de SGP in de Nederlandse politieke ruimte in 2006 volgens André Krouwel

Het verkiezingsprogramma van de SGP voor 2003 bevat onder andere conservatieve standpunten op moreel en ethisch gebied. De speerpunten van het verkiezingsprogramma "TOT UW DIENST" voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2002 waren

• huwelijk en gezin
• bescherming van leven
• zorg voor zieken en hulpbehoevenden
• veiligheid

Omstreden is haar standpunt wat betreft de positie van vrouwen in de SGP: deze mogen niet namens deze partij vertegenwoordigende of bestuurlijke zetels bekleden; dit standpunt staat op gespannen voet met artikel 1 (zie artikel 1) van de Nederlandse Grondwet dat discriminatie verbiedt.

[bewerken] Rechtszaken

Op 7 september 2005 besloot de rechtbank in Den Haag dat de Nederlandse overheid geen subsidie meer mag verlenen aan de SGP, omdat de partij vrouwen niet als volwaardig lid toelaat. De Nederlandse regering heeft in 1991 het VN-Vrouwenverdrag geratificeerd. "Daarmee heeft Nederland zich verplicht passende maatregelen te nemen om discriminatie van vrouwen in het politieke en openbare leven uit te bannen. Nederland is de verplichtingen uit dit verdrag niet nagekomen", aldus de rechtbank. Het proces was gestart door het Clara Wichmannfonds en andere maatschappelijke instanties. De staat is tegen deze uitspraak in hoger beroep gegaan bij het Gerechtshof in Den Haag. Op 20 december 2007 werd het vonnis van de rechtbank grotendeels bekrachtigd, ook het Hof meent dat de Nederlandse staat verplicht is op te treden tegen de SGP, enkel de beslissing om de staat te verplichten geen subsidie meer te verstrekken werd vernietigd omdat het hof meent dat dit een zaak voor de bestuursrechter is^[4]. Wat betreft het door het Gerechtshof gewenste optreden tegen de 'vrouwendiscriminatie' van de partij nam PvdA-minister Ter Horst voor om te overwegen in cassatie te gaan bij de Hoge Raad vanwege de bemoeienis van de overheid met politieke inhoud van partijen^[5].

Als gevolg van het vonnis van de rechtbank heeft de staat de subsidie voor de SGP voor 2006 ingetrokken. De partij tekende hiertegen beroep aan bij de sector bestuursrecht van de rechtbank Den Haag. De rechtbank verwierp dat beroep, maar in hoger beroep heeft de Raad van State op 5 december 2007 uitgesproken dat het ministerie van Binnenlandse Zaken de SGP alsnog subsidie moet verlenen. Hij is van oordeel dat het Vrouwenverdrag niet noopt tot het buiten toepassing laten van de Wet subsidiëring politieke partijen.^[6]

Het is overigens niet bekend in hoeverre de SGP-vrouwen zichzelf onderdrukt en gediscrimineerd voelen. Tijdens een kleinschalige protestactie tegen de SGP bij een SGP-jongerenbijeenkomst in het voorjaar van 2004 dienden de aanwezige jonge SGP-vrouwen de protesterenden van repliek dat ze zich niet herkenden in het beeld dat er in de media van hen geschetst werd.

Op 21 april 2006 heeft de SGP een persbericht doen uitgaan waaruit blijkt dat hoofdbestuur van de partij een voorstel heeft gedaan om vrouwen volwaardig lid te kunnen laten worden. Politieke functies blijven volgens het voorstel echter voorbehouden aan mannen. Op 24 juni 2006 stemde op een partijvergadering te Gouda 73 procent van de SGP-afgevaardigden voor een voorstel van het hoofdbestuur om ook vrouwen toe te laten als lid van de partij. Dit besluit werd positief onthaald door de SGP-jongeren. Functies in de politiek (bijvoorbeeld Tweede Kamerlid) blijven vooralsnog gereserveerd voor mannelijke SGP-leden. In een interview met dagblad de Gelderlander laat Roelof Bisschop, fractievoorzitter van de Veenendaalse SGP, naar aanleiding van dit besluit weten blij te zijn dat er een einde aan de discussie is gekomen. Niemand zat op deze discussie te wachten. Hij is ons opgedrongen. Binnen de SGP leefde dit niet zo zeer, de kritiek kwam vooral van vrouwen buiten de partij. Onder deze maatschappelijke dwang is het resultaat dat bereikt is, de beste oplossing.

Naast het omstreden vrouwenstandpunt vindt de SGP dat homoseksueel gedrag niet geoorloofd is en daarom dat personen van hetzelfde geslacht niet met elkaar mogen trouwen of samen kinderen adopteren. Eveneens is de partij tegen de legalisering van abortus, euthanasie, prostitutie en drugs, voor strikte handhaving van de zondagsrust en is (mede) op initiatief van de SGP in een aantal gemeenten een vloekverbod van kracht.

[bewerken] Feiten en cijfers

[bewerken] Zetelverloop

Ontwikkeling van het aantal zetels in de Tweede Kamer

De SGP heeft een zeer stabiel zetelaantal in zowel de Eerste Kamer als de Tweede Kamer. Dit heeft te maken met haar achterban die hoofdzakelijk uit de orthodox-reformatorische gezindte afkomstig is. In de sociologische literatuur worden de SGP'ers meestal gerekend tot de bevindelijk gereformeerden.

Tweede Kamer

• 1922-1925: 1 zetel (van de 100)
• 1925-1929: 2 zetels
• 1929-1937: 3 zetels
• 1937-1956: 2 zetels
• 1956-1994: 3 zetels (van de 150)
• 1994-1998: 2 zetels
• 1998-2002: 3 zetels
• 2002-heden: 2 zetels

Eerste Kamer

• 1956-1959: 1 zetel
• 1959-1971: 0 zetels
• 1971-1983: 1 zetel
• 1983-1987: 2 zetels
• 1987-1991: 1 zetel
• 1991-heden: 2 zetels

[bewerken] Ledenaantal

Ledenaantallen SGP

Ledenaantallen per 1 januari

Bron: SGP - ledentallen (Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen)

[bewerken] Partij- en algemeen voorzitter

Partijvoorzitter sinds 2004 is Arie van Heteren. Hij is de achtste in rij. Het partijvoorzitterschap van de SGP is grotendeels symbolisch van aard. Gewoonlijk wordt deze functie door een predikant(-politicus) uitgeoefend. Sinds 2001 beschikt de partij ook over een algemeen voorzitter die gaat over de organisatie en het communicatieve gezicht vormt van de partij naar buiten toe. Deze algemeen voorzitter is Wim Kolijn.

Zie: lijst van partijvoorzitters van de SGP

[bewerken] Politiek leider

Politiek leider is Bas van der Vlies, fractievoorzitter in de Tweede Kamer. Hij vertegenwoordigt zijn partij op het politieke vlak.

[bewerken] Electoraat

Overzicht van SGP-stemmers per gemeente bij de Tweede Kamer verkiezingen van 2003. Grijs = 0% tot 4,9%; steeds donkere kleuren rood voor elke 5%, oplopend tot 30% tot 34,9% (in Urk).

Hoewel de aanhang van politieke partijen niet meer vaststaat en verkiezingsuitslagen behoorlijk kunnen schommelen kent de SGP een relatief grote aanhang onder bevindelijk gereformeerden. Hierdoor scoort de partij goed in gebieden waar veel bevindelijk gereformeerden wonen, zoals de Bijbelgordel. De gemeente waar de SGP bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 procentueel de meeste stemmen haalde was Urk (34,32%). De partij heeft weinig aanhang in de overwegend rooms-katholieke provincies Noord-Brabant en Limburg. De aanhang van de SGP staat bekend om haar trouwe stemgedrag, waardoor het zeteltal van de SGP in de Tweede Kamer door de jaren heen erg stabiel is.

[bewerken] Geografische spreiding

De SGP krijgt de meeste stemmen in de strook die van Walcheren tot Staphorst loopt, alsmede in de gemeenten Rijssen-Holten en Urk. Dit langgerekte gebied, dat dwars door Nederland loopt, wordt in algemene literatuur ook wel de Bijbelgordel genoemd. Procentueel krijgt de SGP in de gemeenten Urk, Staphorst, Reimerswaal en Rijssen-Holten de meeste stemmen. In absolute aantallen staat de gemeente Ede op de eerste plaats.

Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen in 2006 behaalde de SGP in de volgende dorpen het hoogste percentage stemmen:

1. 65,8% Meliskerke (Zeeland) (als SGP/ChristenUnie)
2. 65,2% Uddel (Gelderland)
3. 63,2% Elspeet (Gelderland)
4. 61,8% Aagtekerke (Zeeland) (als SGP/ChristenUnie)
5. 57,6% Wekerom (Gelderland)
6. 54,8% Borssele (Zeeland) (als SGP/ChristenUnie)
7. 53,9% Nieuw-Milligen (Gelderland)
8. 53,1% 's-Gravenpolder (Zeeland) (als SGP/ChristenUnie)
9. 52,0% Opheusden (Gelderland)
10. 50,3% Harskamp (Gelderland)
11. 49,3% Kootwijkerbroek (Gelderland)
12. 48,1% Waarde (Zeeland)

[bewerken] Volksvertegenwoordigers en bestuurders

[bewerken] Tweede Kamer

De Tweede Kamerfractie van de SGP bestaat sinds de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 uit de volgende twee personen:

• Bas van der Vlies
• Kees van der Staaij

Zie: alle (voormalige) Tweede Kamerleden voor de SGP

[bewerken] Eerste Kamer

De Eerste Kamerfractie van de SGP bestaat sinds de verkiezingen van 2003 uit twee personen:

• Gerrit Holdijk
• Gert van den Berg

Zie: alle (voormalige) Eerste Kamerleden voor de SGP

[bewerken] Europees Parlement

De SGP vormde bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2004 een kartel met de ChristenUnie. Verder was er voor het eerst een lijstverbinding met het CDA. Beide partijen maakten deel uit van de fractie Onafhankelijkheid en Democratie. De SGP had één lid in het Europees Parlement: Bas Belder. Hans Blokland (CU) was het andere lid van het kartel en eveneens delegatieleider.

Bij de verkiezingen van 2009 kwamen beide partijen opnieuw met een gezamenlijke lijst; lijsttrekker was de CU-er Peter van Dalen. De combinatie kreeg twee zetels. Twee weken na het bekend worden van de uitslag kwam het echter tot een breuk. CU en SGP hadden samen met onder meer de Britse Conservatieven een nieuwe fractie gevormd, de Europese Conservatieven en Hervormers, maar de Britten zagen een breekpunt in het vrouwenstandpunt van de SGP. Uiteindelijk koos SGP-er Bas Belder voor een, eveneens nieuwe, 'onafhankelijke' fractie (Europa van Vrijheid en Democratie), die ook de UK Independence Party en het Italiaanse Lega Nord herbergt.

Zie ook lijst van ChristenUnie-SGP-Europarlementariërs voor de periode 2004-2009

[bewerken] Provincies

Gedeputeerde Staten, gedeputeerden:

• Zeeland - George van Heukelom

Provinciale Staten:

• Overijssel - 1 van de 47 zetels
• Flevoland - 1 van de 39 zetels
• Gelderland - 3 van de 53 zetels
• Utrecht - 1 van de 47 zetels
• Zuid-Holland - 2 van de 55 zetels
• Noord-Holland - 1 van de 83 zetels
• Zeeland - 5 van de 39 zetels

[bewerken] Gemeenten

Burgemeesters:

• Barendrecht - Jan van Belzen
• Dirksland - Servaas Stoop
• Liesveld - Gert-Jan Kats
• Nieuw-Lekkerland - Rinus Houtman (waarnemend)
• Noord-Beveland - Hennie van Kooten
• Soest - Arie Noordergraaf

De SGP heeft anno 2008 40 wethouders en 256 gemeenteraadsleden in 107 gemeenten. De gemeenteraden van Barneveld en Reimerswaal hebben een SGP-fractie van 7 zetels. De gemeenteraden van Ede, Neder-Betuwe, Nunspeet, Ridderkerk, Rijssen-Holten en Staphorst hebben een SGP-fractie van 6 zetels.

[bewerken] Waterschappen

In november 2008 vonden de waterschapsverkiezingen voor het eerst plaats met behulp van een lijstenstelsel in plaats van het personenstelsel. De SGP deed in twaalf waterschappen als zelfstandige partij mee aan deze verkiezingen. In negen waterschappen heeft de SGP een zetel behaald. Voorbeelden van deze waterschappen zijn Hollandse Delta en Regge en Dinkel.

[bewerken] Verwante organisaties

Gelieerd aan de partij zijn de SGP-jongeren, de grootste politieke jongerenorganisatie van Nederland met ongeveer 12.000 leden (inclusief niet betalende leden van onder de 15 jaar). Het aantal betalende leden ligt tussen de 5000 en 6000 (gegevens december 2004). Op diverse gebieden werkt zij samen met haar ideologische (gematigde) geestverwant, de ChristenUnie.

De SGP is mede-oprichter van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie, een organisatie van zeven Nederlandse politieke partijen die democratiseringswerk steunt in 17 landen.

[bewerken] Literatuur

• W. Fieret, De Staatkundig Gereformeerde Partij, 1918-1948 : een bibliocratisch ideaal (Houten 1990).

[bewerken] Externe links

• Website SGP (op zondag niet bereikbaar)
• Website van jongerenorganisatie
• SGP op www.parlement.com
• Fractie SGP Europees Parlement